Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa góp ý cho Dự thảo Báo cáo tổng kết việc triển khai thi hành Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định chi tiết một số điều và biện pháp thi hành Luật sở hữu trí tuệ về quyền tác giả, quyền liên quan.
Văn bản của VCCI cho biết, theo phản ánh của doanh nghiệp, với sự phát triển nhanh chóng của môi trường số, việc thực thi và bảo vệ quyền tác giả, quyền liên quan trên không gian này đang gặp nhiều khó khăn.
Cụ thể, quy trình phát hiện, thu thập và lưu giữ chứng cứ xâm phạm trên môi trường số chưa đầy đủ.
Mặc dù, Điều 57, 58, 77, 78, 111 Nghị định 17/2023/NĐ-CP đã quy định về các biện pháp thu thập chứng cứ, bảo vệ quyền, nhưng quy định này vẫn thiếu các hướng dẫn chi tiết, thống nhất về việc thu thập, bảo quản và đánh giá chứng cứ điện tử, đặc biệt là các vụ việc liên quan đến nền tảng trung gian nước ngoài.
Bên cạnh đó, các quy định hiện hành đang thiếu hướng dẫn cụ thể về việc xác định thiệt hại phi vật chất, lợi nhuận bất hợp pháp và đặc biệt là tiêu chí “quy mô thương mại”.
Mặc dù “quy mô thương mại” là một căn cứ quan trọng để xác định ngưỡng truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự, nhưng hệ thống pháp luật vẫn chưa có bất kỳ văn bản hướng dẫn chính thức nào làm rõ nội hàm và cách áp dụng khái niệm này. Việc thiếu các tiêu chí định lượng (như số lượng bản sao, giá trị hàng hóa, hay doanh thu thu được…) khiến cả doanh nghiệp và cơ quan thực thi gặp khó khăn trong việc phân loại hành vi vi phạm là dân sự, hành chính hay hình sự.
Về quyền nhân thân trong việc tái sử dụng tác phẩm, pháp luật cũng chưa có hướng dẫn để phân biệt giữa việc chỉnh sửa mang tính kỹ thuật cần thiết cho việc khai thác hợp pháp với hành vi xâm phạm quyền nhân thân của tác giả.
Việc này gây cản trở việc tái sử dụng tác phẩm và làm gia tăng nguy cơ tranh chấp pháp lý cho doanh nghiệp.
Từ các vướng mắc trên, VCCI đề nghị xem xét nghiên cứu, điều chỉnh, bổ sung các quy định về bảo vệ quyền, quyền liên quan. Theo đó, về thực thi và chứng cứ bổ sung hướng dẫn thống nhất về cơ chế thu thập, bảo quản và sử dụng chứng cứ điện tử;
Về xác định vi phạm, bổ sung quy định làm rõ nội hàm và cách áp dụng khái niệm “quy mô thương mại” để tạo cơ sở xác định ngưỡng trách nhiệm hình sự, đồng thời ban hành phương pháp tính toán thiệt hại phi vật chất trên môi trường số.
Về quyền nhân thân: bổ sung hướng dẫn cụ thể để xác định ranh giới giữa các chỉnh sửa kỹ thuật cần thiết với các hành vi xâm phạm quyền nhân thân.
