Đi học để làm gương cho các con
- Phóng viên: Chào Khánh Ly, chị từng chia sẻ rằng trong quá trình học nghiên cứu sinh mình từng rơi vào “tâm bệnh”. Điều gì đã khiến chị có cảm giác đó?
- Ca sĩ Khánh Ly: Thời gian làm nghiên cứu sinh đối với tôi là một giai đoạn rất đặc biệt. Là ca sĩ quen với việc biểu diễn, nhưng khi bước vào con đường học thuật, tôi buộc phải gác lại gần như toàn bộ hoạt động nghệ thuật. Trong đầu lúc đó chỉ còn lại chữ nghĩa, tài liệu, nghiên cứu khoa học. Điều đó khiến tôi có cảm giác mình chỉ đang “đối phó” với nghề, chỉ tồn tại chứ chưa thực sự được sống với âm nhạc. Khi các nơ-ron thần kinh của mình không còn dành cho việc hát nữa thì việc biểu diễn cũng không còn trọn vẹn như trước. Chính cảm giác ấy khiến tôi rơi vào trạng thái mà tôi gọi là “tâm bệnh”. Khi bảo vệ xong luận án Tiến sĩ, tôi nghĩ rằng giai đoạn ấy cần phải khép lại. Với tôi, việc trở lại sân khấu, trở lại với âm nhạc chính là cách để “chữa lành” cho mình.
- Điều gì đã thôi thúc một ca sĩ như chị quyết định theo đuổi con đường học Tiến sĩ âm nhạc vốn rất nhiều áp lực và cũng tốn nhiều thời gian?
- Động lực đầu tiên là từ gia đình. Chồng tôi luôn nói tôi cố gắng đi học để làm gương cho các con. Điều đó khiến tôi suy nghĩ nhiều và quyết định tiếp tục con đường học tập. Còn động lực thứ hai đến từ chính công việc giảng dạy. Khi bắt đầu đứng lớp, tôi nhận ra mình vẫn còn thiếu nhiều kiến thức chuyên môn so với những bậc tiền bối. Điều đó khiến tôi cảm thấy cần phải học thêm để hiểu sâu hơn về thanh nhạc. Trong quá trình học, tôi có cơ hội đọc nhiều tài liệu chuyên môn cả trong nước lẫn nước ngoài, đặc biệt là các công trình của những nhà giáo như NSND Trung Kiên hay GS Hồ Mộ La. Những cuốn sách ấy giống như một kho tri thức quý giá. Nếu không đi học, có lẽ tôi cũng sẽ không tiếp cận và hiểu được hết những giá trị đó.
Ca sĩ Khánh Ly là Tiến sĩ âm nhạc, hiện đang giảng dạy Thanh nhạc tại Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam. Cô đã cho ra mắt nhiều sản phẩm âm nhạc được công chúng đón nhận như: album “Miền xa thẳm”, album “Mùa lá đi qua”, album “Lời ru nguồn cội”, MV “Mùa đông không lạnh”, MV “Khúc ru”, MV “Khúc mùa xuân”, MV “Có Đảng sáng soi”, MV “Ly”, MV “Hà Nội ngày tháng cũ”… Học trò của Khánh Ly còn có Ngọc Anh từng giành giải Nhất cuộc thi “Tiếng hát Hà Nội 2024” dòng Thính phòng, Vũ Quang Công giải Nhất cuộc thi “Thanh âm Hà Nội 2023” dòng Thính phòng.
- Con đường học tập đó chắc hẳn cũng không ít khó khăn?
- Đúng vậy. Việc học Tiến sĩ đòi hỏi rất nhiều thời gian, chất xám và cả kinh tế. Với sức lực nhỏ bé của mình, tôi luôn phải cố gắng để theo kịp chương trình học. Nhưng tôi rất may mắn khi luôn có gia đình ở bên cạnh. Chồng tôi là người đồng hành suốt chặng đường đó, còn mẹ thì luôn hỗ trợ, giúp đỡ tôi vô điều kiện. Chính sự động viên của gia đình đã giúp tôi vượt qua những giai đoạn khó khăn nhất.
Nếu được chỉ dẫn đúng hướng, các bạn trẻ sẽ trưởng thành
- Trong hành trình học tập của chị, NSND Trung Kiên là người thầy có ảnh hưởng lớn. Việc thầy qua đời năm 2021 đã tác động tới chị ra sao?
- Thầy Trung Kiên là người có ảnh hưởng rất sâu sắc đối với tôi. Thầy là một kho tàng kiến thức về thanh nhạc và cũng là người khiến tôi nhận ra mình cần phải học thêm rất nhiều. Khi ngồi đối diện với thầy, tôi cảm thấy kiến thức của mình quá nhỏ bé. Thầy qua đời năm 2021 là cú sốc lớn đối với tôi. Thầy không chỉ là người hướng dẫn mà còn là chỗ dựa tinh thần trong quá trình nghiên cứu. Tôi từng cảm thấy hụt hẫng và thậm chí nghĩ đến việc bỏ cuộc. May mắn là sau đó tôi được Giáo sư Trần Thu Hà - vợ của thầy - đã tiếp tục hướng dẫn và giúp tôi hoàn thành luận án. Tôi luôn biết ơn thầy cô đã đồng hành cùng mình trong chặng đường đó.
- Là một giảng viên thanh nhạc, chị nhìn nhận thế nào về vai trò của người thầy trong việc đào tạo nghệ sĩ trẻ?
- Theo tôi, người thầy trước hết phải có kiến thức để hiểu rõ chuyên môn và hiểu từng cá tính của học trò. Mỗi học trò có một điểm mạnh, điểm yếu khác nhau và nhiệm vụ của người dạy là tìm ra cách giúp các em phát triển tốt nhất. Trong quá trình giảng dạy, tôi cũng gặp những trường hợp ca sĩ trẻ có thái độ chưa đúng với bậc tiền bối. Nhưng tôi nghĩ tuổi trẻ đôi khi nông nổi, vì vậy người thầy cần có sự bao dung. Chúng ta cần giải thích, định hướng để học trò hiểu và thay đổi. Nhiều bạn trẻ có tài năng nhưng chưa có cơ hội được ở gần những người có kinh nghiệm. Nếu được chỉ dẫn đúng hướng, các em sẽ trưởng thành hơn.
Tương lai phụ thuộc rất nhiều vào quá trình học tập
- Gần đây chị cũng đồng hành cùng học trò Nguyễn Thụy Hải Anh - giải Nhất dòng nhạc nhẹ cuộc thi “Tiếng hát Hà Nội 2025”. Điều gì khiến chị dành nhiều tâm huyết cho cô học trò này vậy?
- Bất cứ học trò nào cần sự giúp đỡ, tôi đều sẵn lòng. Với Hải Anh thì tôi cũng có chút thiên vị. Điều đầu tiên có lẽ là bởi Hải Anh còn rất nhỏ tuổi nhưng đã phải sống xa gia đình. Hơn nữa, đây là một cô học trò rất ngoan và rất đam mê. Trong mỗi buổi học, em luôn thể hiện sự quyết tâm và nỗ lực. Ngoài ra, khi tôi bắt đầu dạy Hải Anh, em cũng gặp không ít khó khăn về chuyên môn. Chính vì vậy tôi dành nhiều thời gian hơn để hướng dẫn em kỹ lưỡng trong từng buổi học.
- Việc Hải Anh ra mắt album “Chạm vào giấc mơ” ngay sau cuộc thi “Tiếng hát Hà Nội 2025” có lẽ cũng bắt nguồn từ sự khích lệ và động viên từ chị?
- Tôi nghĩ sau mỗi cuộc thi, các thí sinh đều trải qua một quá trình tập luyện rất căng thẳng và tích lũy được nhiều kinh nghiệm cũng như cách xử lý tác phẩm. Đó cũng là thời điểm ngọn lửa đam mê của các em đang mạnh mẽ nhất. Vì vậy, tôi muốn tận dụng giai đoạn này để cùng Hải Anh thực hiện album đầu tay, giúp em tiếp tục nuôi dưỡng niềm đam mê với âm nhạc.
- Chị giữ vai trò gì trong quá trình thực hiện album này của Hải Anh và đánh giá thế nào về tiềm năng của cô học trò 17 tuổi?
- Tôi đảm nhận vai trò chỉ đạo nghệ thuật và cũng là nhà sản xuất. Từ việc phối khí, thu âm, phát hành cho đến thiết kế bìa, chụp ảnh và truyền thông, tôi đều tham gia trực tiếp. Có thể nói tôi làm gần như toàn bộ các khâu để học trò của mình có một sản phẩm đầu tay chỉn chu nhất. Theo góc nhìn của một người dạy trực tiếp, Hải Anh có giọng hát nội lực, màu giọng rộng và dày, lại có chút khàn đặc trưng của dòng nhạc nhẹ. Ngay từ những buổi gặp đầu tiên tôi đã cảm thấy đây là một giọng hát có thể phát triển tốt nếu được rèn luyện đúng hướng. Trong cuộc thi “Tiếng hát Hà Nội 2025”, nhiều đồng nghiệp của tôi sau khi nghe em hát cũng nhắn tin khen ngợi và cho rằng em có thể đi xa hơn. Điều đó khiến tôi rất vui.
- Là người thầy, chị mong Hải Anh giữ được điều gì quan trọng nhất khi bước vào môi trường âm nhạc chuyên nghiệp?
- Điều tôi mong nhất là em có thể phát triển được nghề và tỏa sáng trên con đường ca hát của mình. Nhưng bên cạnh đó, tôi luôn nhắc Hải Anh phải đặt việc học lên hàng đầu. Năm nay em mới học lớp 11 và đang học Trung cấp năm thứ hai. Mục tiêu của tôi là em phải tốt nghiệp đại học và tiếp tục học cao hơn nữa. Theo tôi, tương lai của mỗi người phụ thuộc rất nhiều vào quá trình học tập. Có rất nhiều ca sĩ nổi tiếng nhưng trình độ học vấn còn hạn chế, điều đó đôi khi khiến họ gặp những thiệt thòi. Vì vậy, tôi luôn mong học trò của mình vừa vững vàng trong nghề, vừa có nền tảng học vấn tốt cho tương lai.
- Cảm ơn những chia sẻ của ca sĩ, Tiến sĩ âm nhạc Khánh Ly!
