Từ chuyện xưa, chuyện nay
Nhìn ở một góc độ nhất định, “Công - Dung - Ngôn - Hạnh” thời phong kiến là lực cản kìm hãm sự phát triển của phụ nữ; thể hiện sự bất bình quyền về giới. Nó là sự áp đặt ý chí của đàn ông để nữ giới phải phục tùng, tuân theo trong khuôn khổ, định kiến khắt khe của xã hội. Cùng với sự phát triển của đất nước, “Công - Dung - Ngôn - Hạnh” đã có sự thay đổi. Nếu như trước kia, “Công” được hiểu là nữ công gia chánh (tức là người phụ nữ trong gia đình phải biết thế nào là “cơm dẻo, canh ngọt”, biết may vá thêu thùa, dọn dẹp nhà cửa, chăm sóc các thành viên trong gia đình, sinh nở và nuôi dạy con cái) thì nay chữ “Công” được hiểu theo nghĩa rộng hơn. “Công” là công tác xã hội, là sự phát triển, thăng tiến bản thân của người phụ nữ trong môi trường công tác. Một phụ nữ tháo vát là người biết kết hợp giữa công việc cơ quan, xã hội, với công việc gia đình. Việc nhà không nhất thiết phải trực tiếp làm mà chỉ cần quán xuyến và thể hiện sự quan tâm, sẻ chia với người khác. Trong xã hội có sự phân công lao động thì người phụ nữ hiện đại có thể thuê giúp việc để thay mình nội trợ cho gia đình, có thể thuê gia sư để dạy dỗ con cái... Nhưng tình yêu thương, sự quan tâm chân thực dành cho gia đình thì không ai có thể làm thay được.
“Dung” là dung nhan, nhưng “Dung” cũng là vẻ đẹp về tâm hồn. Nếu vẻ đẹp bên ngoài là nhan sắc trời cho thì sự nết na, thùy mị, đảm đang... cũng rất được coi trọng. Trong xã hội hiện đại, nhan sắc không còn là đặc ân của tạo hóa bởi “không có phụ nữ xấu, chỉ có phụ nữ không biết làm đẹp”. Cùng với đời sống vật chất được nâng cao, nhiều chị em phụ nữ, nhất là chị em ở các thành phố lớn có điều kiện đầu tư để sửa chữa những khiếm khuyết trên cơ thể mình bằng sự trau chuốt, bằng quần áo thời trang đắt tiền, bằng mỹ phẩm hoặc phẫu thuật thẩm mỹ. Nhưng ở thời nào thì người phụ nữ cuốn hút vẫn toát ra vẻ đẹp từ tâm hồn, vẻ đẹp nội tâm ấy chỉ được dựng xây, hoàn thiện bằng lòng trắc ẩn của chính người phụ nữ ấy.
“Ngôn” là lời ăn tiếng nói khoan thai, dịu dàng, mềm mỏng, kín đáo, lễ phép. “Lời nói không mất tiền mua, lựa lời mà nói cho vừa lòng nhau”, kèm theo đó là những cử chỉ phù hợp, cư xử đúng phép, nói đúng chỗ, đúng nơi và đúng lúc... Thời xưa, tiếng nói của phụ nữ không được coi trọng nên những chuẩn mực trong phát ngôn của người phụ nữ cũng chỉ giới hạn trong gia đình. Ngày nay, tiếng nói của người phụ nữ ngày càng được coi trọng cả trong gia đình và ngoài xã hội. Tỷ lệ phụ nữ giữ các chức vụ chủ chốt trong các cơ quan, đoàn thể; phụ nữ là đại biểu Quốc hội, đại biểu HĐND các cấp ở nước ta ngày một tăng. Phụ nữ thông qua tiếng nói của mình đã thẳng thắn phát biểu, dám đấu tranh với các hiện tượng tiêu cực; đưa ra những sáng kiến, đường lối, chủ trương để thay đổi những quan điểm lạc hậu, sai chuẩn mực, làm cho xã hội ngày một tốt hơn. Tôn trọng và lắng nghe tiếng nói của phụ nữ thể hiện sự bình đẳng và cũng là vị thế hiện nay của phụ nữ trong xã hội ta
“Hạnh” là phẩm chất quan trọng cuối cùng trong “tứ đức”. “Hạnh” chỉ đạo đức, lòng trung thành, nhân hậu, giữ gìn nền nếp gia phong của người phụ nữ trong gia đình. Đức hạnh của phụ nữ được thể hiện qua mối quan hệ với cha mẹ, con cái, chồng, anh em... Trong xã hội hiện đại, đức hạnh còn thể hiện trong quan hệ, ứng xử giữa con người với con người. Đức Phật đã dạy rằng: Nếu như hương hoa bay theo chiều gió thì hương của lòng thơm thảo có thể bay được ngược chiều gió, tỏa khắp bốn phương. Phụ nữ có đức hạnh là người chiếm được thiện cảm với người khác, giữ được chữ tín với khách hàng, đối tác. Hương thơm của đức hạnh gieo mầm và lan tỏa, để cuối cùng họ sẽ gặt hái những thành công trong gia đình và cuộc sống.
Như vậy, “tứ đức” xưa vẫn là chuẩn mực của người phụ nữ nhưng đã được cải tiến, lược bỏ những cái cũ kỹ, lạc hậu, để bổ sung thêm nhiều điểm mới, thể hiện sự bình quyền trong xã hội hiện đại. Song, điều làm nên cốt cách trân quý của người phụ nữ Việt Nam thời nào cũng được tôn vinh, đó là sự bao dung và đức hy sinh. Chính đức tính quý báu ấy đã làm rạng rỡ non sông đất nước qua những tên tuổi lẫy lừng như Bà Trưng, Bà Triệu; thời đại Hồ Chí Minh có bà Nguyễn Thị Minh Khai, Nguyễn Thị Định, Nguyễn Thị Bình... Đặc biệt là sự hy sinh to lớn của rất nhiều Bà mẹ Việt Nam anh hùng, góp phần vào công cuộc đấu tranh giành độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.
Đến chuyện “vác tù và hàng tổng” của chị Vũ Phương Liên
Tôi vẫn thường trêu chị Vũ Phương Liên là “người vác tù và hàng tổng” bởi chị “ôm” khá nhiều chức vụ: Phó Bí thư Chi bộ Tổ dân phố số 22, phụ trách công tác Dân vận - Tuyên truyền của Đảng bộ phường Cửa Nam, Hà Nội; Ủy viên Ban chấp hành Ủy ban MTTQ Việt Nam phường Cửa Nam; hội viên Hội Luật gia kiêm Hội thẩm nhân dân tại Tòa án nhân dân khu vực 1 thành phố Hà Nội… Chị Liên còn có một biệt danh khác: Chuyên gia ẵm giải thưởng. Trong các cuộc thi viết do quận Hoàn Kiếm (trước kia) và thành phố phát động, chị Liên đều hăng hái tham gia và đạt giải cao, thể hiện sự am hiểu về nhiều lĩnh vực của một giáo viên nghỉ hưu (chị nguyên là Hiệu phó trường THCS Hoàn Kiếm). Nếu gặp ngoài đời, ít ai đoán chị Liên đã 65 tuổi bởi chị luôn giữ được nét trẻ trung, duyên dáng, thanh lịch của người Tràng An.
Sinh ra và lớn lên trong một gia đình trí thức, giàu truyền thống cách mạng, cô gái gốc Hà thành từ thời thiếu nữ đã ấp ủ ước mơ trở thành “người chèo con đò chở tri thức đến cho lũ trẻ”. Chị tốt nghiệp Khoa tiếng Anh, Đại học Sư phạm Ngoại ngữ năm 1982 và được phân công công tác tại trường THCS Tân Trào (nay là trường THCS Hoàn Kiếm). Tôi rất bất ngờ và khâm phục vì ngoài thời gian tham gia công tác tại địa phương, tham gia Hội thẩm nhân dân, chị Liên còn trực tiếp giảng dạy tiếng Anh cho các cháu có hoàn cảnh khó khăn vào thứ bảy hàng tuần. Với kiến thức và khả năng sư phạm, chị hoàn toàn có thể dạy thêm tại trung tâm ngoại ngữ để kiếm thêm thu nhập, hoặc dành thời gian nghỉ ngơi, đi du lịch? Thấy tôi đặt vấn đề như vậy, chị nói: “Chị dạy vì yêu nghề, yêu lũ trẻ và muốn đóng góp cho xã hội chứ tuổi này chẳng còn ham muốn gì nữa…”. Được biết, chị Vũ Phương Liên có mẹ già đã trên 90 tuổi và là vợ, là bà ngoại của một gia đình nhỏ, nhưng chị vẫn sắp xếp để chu toàn cả công việc gia đình và xã hội. Để làm được điều đó cần có sức khỏe, nhưng cái quan trọng hơn là tinh thần lạc quan, yêu đời. Chẳng thế mà chị vẫn có nhiều bài thơ được đăng báo.
Với những cống hiến của mình, chị Vũ Phương Liên luôn là đảng viên hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ, được nhận nhiều Bằng khen, Giấy khen của thành phố, Hội Luật gia, Hội Giáo chức và đạt danh hiệu “Người tốt việc tốt” nhiều năm liền.
