Mô hình THNCĐ là loại mô hình xã hội mà các cơ quan, tổ chức, Đoàn thể, chính quyền, cá nhân và người CHXAPT có sự tương tác trao đổi về vật chất hoặc thông tin năng lượng, sẻ chia kinh nghiệm, điều chỉnh hành vi cho nhau, cùng nhau hợp tác và duy trì sự hợp tác tiếp tục nhằm giúp cho người CHXAPT có những điều kiện thuận lợi khi trở về hòa nhập với cộng đồng.
Mô hình THNCĐ là hình thức tổ chức, liên kết tập hợp quần chúng, đoàn thể dưới sự lãnh đạo của cấp ủy, chính quyền địa phương nhằm thực hiện công tác phòng ngừa tái phạm tội đối với những người có nguy cơ tái phạm tội cao;
Là một nội dung quan trọng của phong trào Toàn dân tham gia công tác bảo đảm an ninh trật tự ở địa bàn cơ sở nói chung và công tác cảm hóa giáo dục, giúp đỡ người CHXAPT nói riêng THNCĐ; Là điều kiện phát huy sự đoàn kết, trí tuệ, năng lực trách nhiệm của các cấp ủy Đảng, chính quyền, ban ngành, đoàn thể và vai trò tham mưu của lực lượng công an trong công tác này, góp phần xây dựng củng cố hệ thống chính trị ở cơ sở trong sạch vững mạnh;
Phát huy vai trò, năng lực của cộng đồng tham gia giải quyết những vấn đề an sinh xã hội, những vấn đề còn chưa có sự đồng thuận trong xã hội, huy động sự tham gia tự nguyện tích cực của quần chúng trong đó có các doanh nghiệp…
Góp phần khắc phục sơ hở thiếu sót trong công tác quản lý, giáo dục, giám sát người CHXAPT phòng ngừa tái phạm tội ở địa bàn cơ sở. Là chỗ dựa của lực lượng Công an nhân dân trong công tác phòng ngừa, hạn chế tái phạm, hạn chế những nguyên nhân điều kiện mà người CHXAPT có thể bị rủ rê lôi kéo, dụ dỗ hoạt động tái phạm tội.
Kết quả xây dựng, nhân rộng mô hình và hiệu quả thiết thực của các mô hình THNCĐ là một tiêu chí quan trọng để đánh giá kết quả, chất lượng công tác THNCĐ của từng địa phương.
Có thể thấy, chức năng nhiệm vụ chung của các mô hình THNCĐ là tham gia phối hợp cùng chính quyền, lực lượng Công an trong việc quản lý, giáo dục người CHXAPT phòng ngừa tái phạm; Hỗ trợ giúp đỡ về vật chất, tinh thần, tư vấn đồng hành giúp đỡ người CHXAPT xóa bỏ mặc cảm, tự ty, nỗ lực cố gắng phấn đấu THNCĐ thành người có ích cho xã hội;
Tham gia tuyên truyền, vận động, xóa bỏ định kiến, kỳ thị, nâng cao nhận thức trách nhiệm ý thức tự giác của cộng đồng xã hội trong việc quan tâm giúp đỡ người CHXAPT; Tập hợp, tạo mối gắn kết giữa các thành viên tham gia mô hình để cùng tương tác, hỗ trợ, trao đổi thông tin, vật chất, chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi tâm tư nguyện vọng trong quá trình tái hào nhập cộng đồng.
Thực tiễn sinh động của công tác THNCĐ ở các địa phương là minh chứng, thể hiện trách nhiệm của các cấp ủy, chính quyền, sự tham gia tích cực của các đoàn thể xã hội, đặc biệt là vai trò nòng cốt của lực lượng Công an tham mưu, tổ chức thực hiện sáng tạo, hiệu quả công tác này ở địa phương, trong đó có nội dung xây dựng những mô hình tham gia quản lý, giáo dục, hỗ trợ, giúp đỡ người CHXAPT THNCĐ.
Qua theo dõi, tổng hợp hiện có trên 300 mô hình tiêu biểu được nhân rộng thành hàng nghìn mô hình hoạt động ở 23 cấp xã, tỉnh với nhiều hình thức, sáng tạo, phong phú. Mô hình THNCĐ có những hình thức tổ chức hoạt động cơ bản sau: Xây dựng các Mô hình Quỹ để hỗ trợ giúp đỡ vay vốn, tạo việc làm cho người có quá khứ lầm lỗi; Mô hình tham gia quản lý, giáo dục người có quá khứ lầm lỗi; Mô hình phát huy vai trò của người có uy tín tham gia quản lý, giáo dục, giúp đỡ người có quá khứ lầm lỗi
Việc xây dựng, nhân rộng các mô hình tái hòa nhập cộng đồng chưa được đồng đều giữa các địa phương, vùng miền, nhất là ở những vùng sâu, vùng xa, công tác này còn nhiều hạn chế; nhiều mô hình được xây dựng còn mang tính hình thức, ít hiệu quả hoặc chỉ phát huy hiệu quả trong thời gian đầu, chưa được duy trì lâu dài, có tính bền vững.
Một số giải pháp nâng cao hiệu quả xây dựng, nhân rộng mô hình tái hòa nhập cộng đồng. Đẩy mạnh công tác tuyên truyền, quán triệt chủ trương, chính sách, pháp luật về công tác THNCĐ; tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy đảng, chính quyền về công tác tái hòa nhập cộng đồng, trong đó có nội dung xây dựng, nhân rộng mô hình tham gia quản lý, giáo dục, giúp đỡ người có quá khứ lầm lỗi ở địa phương.
Đổi mới công tác xây dựng, nhân rộng mô hình tái hòa nhập cộng đồng theo tình hình, đặc điểm từng vùng, miền và theo hướng xã hội ngày càng cao; gắn kết công tác xây dựng, nhân rộng mô hình tái hòa nhập cộng đồng với việc thực hiện các nhiệm vụ chính trị của địa phương, với các phòng trào cách mạng khác do cấp ủy, chính quyền phát động.
Chú trọng tổ chức rà soát đánh giá thực trạng chất lượng của mô hình đang hoạt động để có kế hoạch củng cố, nhân rộng các mô hình hiệu quả; bồi dưỡng, đầu tư nâng chất lượng hoạt động của các mô hình chưa thực sự hiệu quả, đồng thời tiếp tục nghiên cứu, vận dụng xây dựng các mô hình mới.
Quan tâm xây dựng, lựa chọn, bồi dưỡng quần chúng có nhiệt tình, trách nhiệm, điều kiện làm hạt nhân, nòng cốt cho xây dựng mô hình. Nghiên cứu hoàn thiện các chính sách, khuyến khích động viên các tổ chức, cá nhân và các nhân tố tích cực tham gia các mô hình; bố trí kinh phí phục vụ cho công tác xây dựng, duy trì hoạt động của mô hình tái hòa nhập cộng đồng.
