Nhiều điểm mới cùng các quyết sách chiến lược
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng được xác định là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng, mang theo sứ mệnh lịch sử mở ra kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc. Đây không chỉ là kỳ đại hội chuyển giao nhiệm kỳ thông thường mà còn là bước ngoặt nhằm đưa Việt Nam vững bước tiến mạnh trong kỷ nguyên mới, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển đất nước đến năm 2030 khi Đảng tròn 100 năm thành lập (1930-2030) và hiện thực hóa tầm nhìn phát triển đến năm 2045, kỷ niệm 100 năm thành lập nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (1945-2045).
Chính vì thế, Dự thảo văn kiện đại hội XIV chứa đựng nhiều điểm mới cùng các quyết sách mang tầm chiến lược, vạch đường hướng phát triển đất nước trong tương lai. Trước hết là đổi mới mạnh mẽ về tư duy, trong đó trọng tâm là đột phá hoàn thiện về mặt thể chế để phát triển đất nước nhanh và bền vững, không chỉ về kinh tế mà còn trên tất cả các lĩnh vực văn hóa, xã hội, con người, quốc phòng, an ninh, đối ngoại, xây dựng Đảng.
Một điểm mới rất quan trọng là nếu như trước đây, khi bàn về yêu cầu phát triển nhanh và bền vững đất nước, chúng ta mới xác định phát triển kinh tế-xã hội là trung tâm, chưa làm nổi bật đầy đủ vai trò của môi trường, thì lần này, dự thảo Văn kiện đại hội XIV nhấn mạnh rõ ràng phát triển kinh tế-xã hội-môi trường là ba trụ cột quan trọng, đồng thời khẳng định vai trò của bản sắc văn hóa và ổn định chính trị.
Đại hội XIV cũng đặt trọng tâm vào xây dựng mô hình tăng trưởng mới, thích ứng với những chuyển đổi lớn của thế giới như chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và chuyển đổi nguồn nhân lực…Điều này sẽ giúp phát huy tiềm năng, lợi thế để nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả và giá trị gia tăng của nền kinh tế.
Cùng với đó, lần đầu tiên dự thảo Văn kiện đại hội xác định quốc phòng-an ninh và đối ngoại là nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên.Theo đó, đối ngoại không phải của riêng ngành ngoại giao mà của cả hệ thống chính trị, là vấn đề liên quan đến thu hút nguồn lực phát triển trong và ngoài nước, thích ứng, khai thác các điều kiện để phát triển đất nước trong bối cảnh Việt Nam hội nhập quốc tế sâu rộng. Thế trận ngoại giao, cùng thế trận quốc phòng toàn dân, thế trận an ninh nhân dân tạo thế “kiềng 3 chân”vững chắc.
Trong dự thảo Văn kiện đại hội XIV, nội hàm 3 đột phá chiến lược gồm hoàn thiện thể chế, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và xây dựng kết cấu hạ tầng hiện đại cũng có nhiều phát triển. Dự thảo Văn kiện đại hội XIV xác định thể chế phát triển nhanh, bền vững đất nước, tập trung vào trọng tâm hệ thống pháp luật, tháo gỡ điểm nghẽn, tạo môi trường pháp lý đồng hành, kiến tạo, thúc đẩy sự phát triển, chuyển từ tư duy “quản lý hành chính” sang tư duy “quản trị quốc gia” để phát triển. Không chỉ tháo gỡ điểm nghẽn mà còn tập trung thúc đẩy các thể chế mới cho đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, năng suất lao động…
Chương trình hành động cụ thể gắn với “5 rõ”
Những đường hướng lớn được vạch ra trong dự thảo Văn kiện Đại hội XIV đang tạo sự chú ý của dư luận, đồng thời đặt ra yêu cầu làm sao triển khai hiệu quả các chính sách được hoạch định, biến nghị quyết thành chương trình hành động cụ thể, tạo động lực mạnh mẽ cho phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
Trước hết là cần đẩy mạnh yêu cầu xuyên suốt là nhiệm vụ xây dựng Đảng trong sạch, vững mạnh. Cần xử lý quyết liệt những tồn tại cũ như một bộ phận cán bộ, đảng viên suy thoái về đạo đức, tham nhũng. Làm trong sạch Đảng chính là điều kiện tiên quyết để đổi mới phong cách lãnh đạo, củng cố niềm tin của nhân dân và bảo đảm mọi chủ trương, chính sách được thực thi hiệu quả.
Đặc biệt, công tác nhân sự không được để lọt vào Ban Chấp hành Trung ương những cán bộ không đủ tiêu chuẩn, có biểu hiện suy thoái, cơ hội chính trị, tham vọng quyền lực, tham nhũng, tiêu cực, vi phạm kỷ luật, hoặc làm mất đoàn kết nội bộ. Đồng thời, cũng không bỏ sót những cán bộ thực sự có đức, có tài, có uy tín trong Đảng và trong nhân dân. Yêu cầu đặt ra đối với Ủy viên Ban Chấp hành Trung ương khóa XIV không chỉ là phẩm chất chính trị, đạo đức, năng lực và uy tín, mà còn là tinh thần tiên phong, gương mẫu, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích quốc gia, dân tộc.
Thực tiễn cho thấy, quyết sách đúng chỉ phát huy hiệu quả khi đi đôi với năng lực tổ chức thực hiện. Điều này đặt ra yêu cầu cấp thiết về đổi mới tư duy lãnh đạo, xây dựng đội ngũ cán bộ, công chức có năng lực quản trị hiện đại, minh bạch, chuyển từ tư duy “quản lý” sang “kiến tạo, phục vụ” vì người dân. Việc sáp nhập, tinh gọn tổ chức bộ máy không thể chỉ dừng ở hoàn thiện tổ chức mà vấn đề cốt lõi là con người. Cán bộ phải đổi mới tư duy, dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm trước nhân dân, hiện thực hóa một nguyên tắc nhất quán: không có lợi ích nào khác ngoài lợi ích của nhân dân.Từ đó, hình thành phong cách lãnh đạo nhất quán từ trên xuống dưới, tạo mọi điều kiện thuận lợi cho phát triển kinh tế và bảo đảm mọi người dân được thụ hưởng thành quả.
Theo dự thảo Văn kiện đại hội XIV, Việt Nam thực hiện một bước nhảy vọt khi lần đầu tiên xác lập khoa học công nghệ - đổi mới sáng tạo - kinh tế số là lực lượng sản xuất trực tiếp, là trụ cột tạo năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia. Đây là bước chuyển tư duy rất căn bản, tiệm cận mô hình của các quốc gia phát triển. Sự thay đổi này đồng nghĩa với việc khoa học công nghệ không còn đứng riêng lẻ mà được gắn trực tiếp với các trụ cột tăng trưởng mới như kinh tế số, trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu, công nghệ bán dẫn và chuyển dịch năng lượng xanh...
Nhưng muốn đưa mục tiêu đó thành hiện thực, cần thiết kế thể chế để khoa học công nghệ trở thành động lực tăng trưởng trực tiếp, gắn chặt với các chỉ tiêu phản ánh kết quả sản xuất và năng suất lao động.Đây là bước tiến mạnh mẽ từ “liên kết hành chính” sang “liên kết thị trường”, nơi doanh nghiệp dẫn dắt nhu cầu công nghệ còn viện - trường cung cấp tri thức. Các lĩnh vực như STEM, AI, dữ liệu và công nghệ xanh cần là ưu tiên hàng đầu trong đổi mới giáo dục; đầu tư cho trí thức phải được coi là đầu tư chiến lược dài hạn cho hạ tầng quốc gia.
Trong tương lai, tăng trưởng dựa nhiều vào vốn và lao động giản đơn sẽ sớm chạm trần. Vì vậy, muốn vươn mình, muốn giàu mạnh, Việt Nam phải nâng được năng suất và vị thế trong chuỗi giá trị. Điều này đòi hỏi các cơ chế khuyến khích nghiên cứu-phát triển, thúc đẩy doanh nghiệp đầu tư cho đổi mới sáng tạo, phát triển hệ sinh thái dữ liệu và số hóa, cũng như lựa chọn đúng những lĩnh vực có khả năng “đi tắt đón đầu”. Phát triển nhanh trong giai đoạn tới cũng cần gắn chặt với tăng trưởng xanh, chuyển đổi năng lượng và phát triển bền vững, để không đánh đổi môi trường và sức khỏe cộng đồng.
Nhiều thách thức đặt ra nhưng có một điểm mới tạo niềm tin là dự thảo Văn kiện đại hội lần này được cụ thể hóa sâu sắc bằng hệ thống các giải pháp, chính sách để thực hiện cho bằng được. Trước đây, sau Đại hội mới tổ chức quán triệt nghị quyết, xây dựng chương trình hành động, sau đó là kế hoạch triển khai…Tuy nhiên, lần này ngoài tích hợp 3 báo cáo gồm Báo cáo chính trị, Báo cáo kinh tế-xã hội, Báo cáo tổng kết xây dựng Đảng vào một báo cáo, chương trình hành động cũng được gắn kèm theo, rất cụ thể, thể hiện thực thi tất cả các nội dung trong Báo cáo chính trị gắn với “5 rõ” là “rõ người, rõ cơ quan đơn vị, rõ công việc, rõ nguồn lực, rõ thời gian thực hiện”.
