Bước chuyển quan trọng trong cải cách thủ tục hành chính
Theo Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội, trong nhiều năm, không ít thủ tục được đưa lên mức độ 4, nhưng bản chất vẫn là số hóa quy trình cũ, chưa phản ánh đúng mức độ thuận tiện cho người dân, tình trạng lạm dụng chứng thực vẫn rất phổ biến, còn nặng về tiền kiểm.
Tại Hà Nội, thời gian qua, dù 100% thủ tục hành chính đã được cung cấp trực tuyến, nhưng tỷ lệ hồ sơ xử lý "toàn trình" (người dân không phải đến cơ quan nhà nước) mới chỉ đạt 68,7%.
Nguyên nhân chủ yếu do quy định vẫn còn nặng về "tiền kiểm", yêu cầu nộp bản chính hoặc chứng thực, cùng với việc dữ liệu chưa được liên thông đồng bộ. Điều này khiến người dân dù nộp hồ sơ qua mạng nhưng vẫn phải đi lại nhiều lần để đối chiếu, gây lãng phí thời gian và tiền bạc.
Trước tình hình đó, thực hiện chỉ đạo của Ban Chỉ đạo 57 Thành ủy, Hà Nội đã quyết liệt tái thiết toàn diện quy trình giải quyết thủ tục hành chính trên nền tảng số, chuyển từ quản lý dựa trên hồ sơ giấy sang quản lý dựa trên dữ liệu và hậu kiểm.
Theo đó, thành phố Hà Nội đã hoàn thành việc xây dựng và phê duyệt phương án tái cấu trúc đối với 293 thủ tục hành chính để cung cấp dịch vụ công trực tuyến, dịch vụ công trực tuyến toàn trình, liền mạch, hiệu quả, tối ưu chi phí. Đây là các thủ tục hành chính phổ biến nhất, phát sinh trung bình khoảng 2,39 triệu hồ sơ mỗi năm, tập trung ở các lĩnh vực có tác động trực tiếp đến đời sống dân sinh và hoạt động sản xuất, kinh doanh.
Theo Giám đốc Trung tâm Phục vụ hành chính công Hà Nội Cù Ngọc Trang, sau khi tái cấu trúc, người dân, doanh nghiệp được thụ hưởng trực tiếp nhiều lợi ích thiết thực.
Trước hết, chi phí tuân thủ thủ tục hành chính đã giảm mạnh, từ khoảng 2.306 tỷ đồng mỗi năm xuống còn khoảng 654 tỷ đồng mỗi năm, tương đương tiết kiệm 1.652 tỷ đồng, đạt mức giảm 71,64%.
Bên cạnh đó, 72 loại thành phần hồ sơ đã được cắt giảm hoặc thay thế hoàn toàn bằng dữ liệu điện tử, hạn chế tối đa việc người dân, doanh nghiệp phải chuẩn bị, sao chụp, công chứng, chứng thực giấy tờ.
Đáng chú ý, 95 thủ tục hành chính đã được chuyển từ yêu cầu nộp bản sao chứng thực sang bản sao điện tử thông thường, trên cơ sở đánh giá rủi ro pháp lý ở mức thấp.
Những kết quả này cho thấy tái cấu trúc thủ tục hành chính không đơn thuần là điều chỉnh kỹ thuật quy trình, mà là quá trình tái thiết toàn diện cách thức tương tác giữa Nhà nước với người dân, doanh nghiệp trên nền tảng số.
Phục vụ hiệu quả xây dựng đô thị thông minh
Điểm đáng chú ý nhất đối với người dân Thủ đô là việc thực hiện các thủ tục hành chính nêu trên sẽ không mất phí, lệ phí (theo Nghị quyết số 77/2025/NQ-HĐND). Thành phố cũng hỗ trợ 100% chi phí chuyển trả kết quả qua bưu điện và trả kết quả điện tử qua ứng dụng iHanoi.
Các lĩnh vực dân sinh ghi nhận thay đổi rõ rệt. Cụ thể như, lĩnh vực đất đai: Đối với 25 thủ tục có nghĩa vụ tài chính, trước đây người dân phải đi lại ít nhất 6 lần, nay toàn bộ quy trình được thực hiện từ xa. Thông báo thuế được gửi qua iHanoi và thanh toán trực tuyến tự động.
Lĩnh vực xây dựng và nhà ở: Thủ tục xác nhận mua nhà ở xã hội rút gọn từ 4 lượt đi lại xuống còn 1 biểu mẫu điện tử duy nhất. An sinh xã hội: Thủ tục hưởng trợ cấp hưu trí xã hội được tối ưu hóa, giúp người cao tuổi giảm 8 giờ di chuyển và chờ đợi, mang lại ý nghĩa nhân văn sâu sắc...
Việc tái cấu trúc này không chỉ là điều chỉnh kỹ thuật mà là sự thay đổi tư duy quản lý. Thành phố xác định rõ 23 cơ sở dữ liệu quốc gia và chuyên ngành để thực hiện nguyên tắc “một lần khai báo, nhiều lần sử dụng”, phục vụ hiệu quả việc xây dựng chính quyền số, đô thị thông minh trong giai đoạn tới.
Ở góc độ xã hội, tái cấu trúc thủ tục hành chính góp phần nâng cao rõ rệt trải nghiệm thực tế của người dân, doanh nghiệp khi sử dụng dịch vụ công, qua đó củng cố niềm tin đối với nỗ lực cải cách hành chính của chính quyền thành phố, tạo sự đồng thuận và sẵn sàng tham gia dịch vụ công trực tuyến, thúc đẩy chuyển đổi số bền vững.
