Những hạn chế, khó khăn, vướng mắc đầu tiên là nhận thức về ý nghĩa, tầm quan trọng về công tác tái hoà nhập cộng đồng của một số ít cấp uỷ, chính quyền ở cơ sở chưa đầy đủ, dẫn đến việc chỉ đạo thực hiện còn chưa quyết liệt, nên chưa thực sự huy động được sức mạnh tổng hợp của cả hệ thống chính trị, sự chung tay tham gia của cộng đồng xã hội trong công tác này.
Đội ngũ cán bộ trực tiếp làm công tác tái hoà nhập cộng đồng của một số Công an cấp xã phải kiêm nhiệm nhiều mặt công tác khác nhau; cán bộ mới tiếp nhận làm công tác này còn chưa nắm chắc được các nội dung, văn bản quy phạm pháp luật, chỉ đạo của Thành ủy, Ủy ban nhân dân Thành phố về công tác tái hòa nhập cộng đồng, dẫn đến việc tham mưu tổ chức triển khai, thực hiện công tác chưa đạt được hiệu quả cao trong công tác quản lý, giáo dục, giúp đỡ đối người chấp hành xong án phạt tù.
Tuy đã đẩy mạnh công tác tuyên truyền nhưng các chủ trương, chính sách của Đàng và Nhà nước về công tác tái hòa nhập cộng đồng nhưng vẫn chưa thay đổi được nhận thức của một bộ phận người dân, dẫn đến vẫn còn có sự kỳ thị, phân biệt đối xử với người chấp hành xong án phạt tù.
Về phía người chấp hành xong án phạt tù, một số còn chưa thực hiện trách nhiệm đối với cộng đồng xã hội, nhiều người không chấp hành quy định của pháp luật về cư trú, tiếp tục vi phạm pháp luật. Một số người chấp hành xong án phạt tù về địa phương vẫn còn tư tưởng mặc cảm với quá khứ tội lỗi, tự ti, số người chấp hành xong án phạt về địa phương có trình độ văn hóa thấp, nhận thức pháp luật kém, một số không có tay nghề, lười lao động…. đối với số đối tượng này nếu được vay vốn thì khả năng thu hồi là rất khó nhưng trong Quyết định số 22/2023/QĐ-TTg chưa có hướng dẫn rõ ràng về các trường hợp này nên Công an cấp xã lúng túng trong việc rà soát, vận động người chấp hành xong án phạt tù vay vốn để sản xuất, kinh doanh.
Theo đại diện CATP Hà Nội, nguyên nhân là việc tổ chức cho phạm nhân học nghề tại các trại giam chưa đa dạng về ngành nghề, một số ngành nghề phạm nhân được học không phù hợp với thực tiễn ở địa phương nên khó tìm kiếm việc làm sau khi chấp hành xong án phạt tù.
Công tác phối hợp giữa các cơ quan, ban ngành, đoàn thể, gia đình còn hạn chế, vẫn có trường hợp cơ quan, đoàn thể, gia đình được giao nhiệm vụ quản lý, giáo dục, giúp đỡ đối tượng nhưng chưa nhận thức được trách nhiệm của mình nên thực hiện còn hình thức, không sát sao, thiếu trách nhiệm. Việc phân công cán bộ chuyên trách quản lý, theo dõi chưa cụ thể, một số Ủy ban nhân dân cấp xã và các tổ chức xã hội chưa nhận thức và thực hiện đầy đủ về việc tiếp nhận, phân công người giám sát, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù ở địa phương mình quản lý.
Một số cấp ủy, chính quyền địa phương có nơi, có thời điểm chưa có sự quan tâm đúng mức; có những đối tượng không có mặt tại địa phương nên cơ quan chức năng không thể tiếp xúc để phổ biến giáo dục pháp luật; có đối tượng còn e ngại, tự ti, không muốn tiếp xúc với cơ quan Công an, chính quyền địa phương, cộng đồng xung quanh nên việc phổ biến giáo dục pháp luật cũng gặp khó khăn nhất định.
Việc tổ chức cho phạm nhân học nghề tại các trại giam thuộc Bộ Công an chưa đa dạng về ngành nghề, một số ngành nghề phạm nhân được học không phù hợp với thực tiễn ở địa phương nên khó tìm kiếm việc làm sau khi chấp hành xong án phạt tù.
Việc phân công cán bộ chuyên trách quản lý, theo dõi chưa cụ thể, một số Ủy ban nhân dân cấp xã và các tổ chức xã hội chưa nhận thức và thực hiện đầy đủ về việc tiếp nhận, phân công người giám sát, giáo dục người chấp hành xong án phạt tù ở địa phương mình quản lý.
Từ thực trạng đó, có những kiến nghị, đề xuất được nêu. Đó là tham mưu cho Chính phủ chỉ đạo Ủy ban nhân dân cấp xã có chính sách ưu đãi phối hợp với Ngân hàng chính sách, tạo điều kiện thuận lợi cho các cơ quan, tổ chức doanh nghiệp sản xuất kinh doanh trên địa bàn tích cực tham gia giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù được tiếp cận các nguồn vốn ưu đãi một cách thuận lợi, hạn chế những rào cản về thủ tục, mức vay vốn được tăng lên. Trợ giúp về tâm lý, hỗ trợ thủ tục pháp lý, ưu tiên lựa chọn người chấp hành xong án phạt tù tham gia chính sách việc làm công, áp dụng các biện pháp hỗ trợ đối với người chấp hành xong hình phạt tù trở về địa phương.
Đẩy mạnh ứng dụng khoa học kỹ thuật vào công tác tái hòa nhập cộng đồng, đặc biệt là trong quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù; xây dựng cơ sở dữ liệu, kết nối, tích hợp với cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư.
Đề nghị Bộ Công an nghiên cứu, kiến nghị với các cấp có thẩm quyền, các bộ, ngành Trung ương bổ sung, hoàn thiện các văn bản có tính pháp quy quy định về chế độ chính sách giúp đỡ đối với người chấp hành xong hình phạt tù tái hòa nhập cộng đồng; tăng cường đầu tư về kinh phí và xây dựng cơ sở vật chất phục vụ công tác quản lý, giáo dục, giúp đỡ người chấp hành xong án phạt tù…
