Bộ Y tế đang lấy ý kiến hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Dân số. Một trong những nội dung được quan tâm là quy định hỗ trợ tài chính một lần cho một số nhóm phụ nữ gồm người sinh đủ 2 con trước 35 tuổi, phụ nữ ở địa phương có mức sinh thấp và dân tộc thiểu số rất ít người.
Dự thảo đề xuất mức hỗ trợ cố định là 2 triệu đồng/người.
Góp ý về nội dung trên, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam cho rằng mức hỗ trợ 2 triệu đồng/người/lần sinh con còn chung chung, chưa công bằng, chưa phản ánh sự khác biệt giữa các đối tượng thụ hưởng, nhất là phụ nữ dân tộc thiểu số.
Cơ quan này cho rằng cần cân nhắc đến điều kiện sinh sống đặc biệt khó khăn, khả năng tiếp cận dịch vụ y tế và chi phí phát sinh.
Còn đối với phụ nữ tại các địa phương có mức sinh thấp, Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đề nghị nghiên cứu về yếu tố đô thị hóa, chi phí nuôi con và áp lực kinh tế. Đối với phụ nữ sinh đủ hai con trước 35 tuổi thì cần xem xét sự khác biệt về điều kiện việc làm, thu nhập và khả năng cân bằng giữa sinh con và tham gia thị trường lao động.
Quy định về mức hỗ trợ cần được nghiên cứu theo hướng phân tầng gắn với các tiêu chí cụ thể nhằm bảo đảm tính công bằng và hiệu quả của chính sách. Đồng thời việc quy định mức hỗ trợ cụ thể tiềm ẩn nguy cơ trượt giá theo thời gian, làm giảm ý nghĩa thực tế của chính sách.
Cùng quan điểm, Bộ KH&CN đề nghị quy định mức hỗ trợ theo nguyên tắc hoặc theo hệ số (gắn với mức lương cơ sở), thay vì quy định mức tiền cụ thể nhằm bảo đảm tính ổn định của chính sách khi có biến động kinh tế - xã hội.
Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam cũng cho rằng do mức sống ngày càng cao, ban soạn thảo nên cân nhắc không để mức hỗ trợ bằng con số cố định mà áp dụng theo mức lương tối thiểu vùng hoặc hỗ trợ theo các gói dịch vụ về y tế, giáo dục.
Chi cục Dân số tỉnh Vĩnh Long nhận định mức hỗ trợ 2 triệu đồng còn thấp, chưa có sự phân hóa theo vùng, từ đó kiến nghị định khung mức hỗ trợ (tối thiểu - tối đa) để địa phương chủ động quyết định; đồng thời Bộ Y tế nên xem xét ưu tiên mức hỗ trợ cao hơn đối với địa bàn có mức sinh thấp kéo dài hoặc khu vực đô thị.
Phản hồi về nhóm ý kiến trên, Bộ Y tế quyết định không thay đổi mức hỗ trợ trong dự thảo Nghị định, bởi mức đề xuất cụ thể này được đưa ra trên cơ sở đánh giá tác động thực hiện quy định trong quá trình xây dựng Luật Dân số.
Theo Bộ Y tế, Điều 14 Luật Dân số quy định rõ: "Căn cứ khả năng cân đối ngân sách nhà nước, chính quyền địa phương cấp tỉnh có thẩm quyền quy định mức hỗ trợ cao hơn mức hỗ trợ do Chính phủ quy định". Do vậy, dự thảo tiếp tục giữ nguyên mức hỗ trợ 2 triệu đồng/người.
Tổng Liên đoàn Lao động Việt Nam đề nghị Bộ Y tế xem xét bổ sung, xây dựng chính sách hỗ trợ tài chính đối với gia đình sinh con gái, đặc biệt tại các địa bàn có tỉ lệ mất cân bằng giới tính cao, như các chính sách ưu tiên về giáo dục, y tế, việc làm, phúc lợi xã hội...
Bộ Y tế cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu để triển khai các biện pháp dưới dạng mô hình thí điểm, cần có đánh giá tác động, nghiên cứu, thử nghiệm để đảm bảo tính khả thi.
Liên quan đến các biện pháp nhằm duy trì mức sinh thay thế, Thanh tra Chính phủ cho rằng cần cụ thể hóa về mức giảm thuế, phí hoặc chính sách ưu đãi cho các cặp vợ chồng sinh đủ 2 con (như miễn giảm học phí, hỗ trợ nhà ở) và lộ trình thực hiện; quy định chi tiết trách nhiệm của các bên trong việc cung cấp dịch vụ tư vấn, khám sức khỏe tiền hôn nhân và hỗ trợ sinh sản.
Trước ý kiến trên, Bộ Y tế cho biết dự thảo Nghị định quy định chi tiết Điều 14 Luật Dân số, trong đó có quy định về nghỉ thai sản khi sinh con thứ hai, hỗ trợ tài chính khi sinh con. Các nội dung khác về biện pháp duy trì mức sinh thay thế không thuộc phạm vi Luật giao Chính phủ quy định tại Nghị định này.
