Bộ Xây dựng vừa có văn bản báo cáo Chính phủ về việc rà soát, đầu tư nâng cấp hoàn thiện các tuyến đường bộ cao tốc đã được đầu tư theo quy mô phân kỳ.
Bộ Xây dựng cho biết, trong điều kiện nguồn lực còn hạn chế và tham khảo kinh nghiệm thế giới, giai đoạn 2007 - 2023, Bộ Xây dựng và các địa phương đã nghiên cứu, báo cáo các cấp có thẩm quyền để đầu tư phân kỳ các tuyến cao tốc (quy mô 2 làn xe hoặc 4 làn xe hạn chế) trên nguyên tắc bảo đảm phù hợp với nhu cầu vận tải, khả năng cân đối nguồn lực.
Đến nay, có khoảng 2.801km đường cao tốc đã, đang được phân kỳ đầu tư theo phương thức đầu tư công (2.135km, chiếm 76% chiều dài) và phương thức đối tác công - tư (666km).
Trong đó, khoảng 2.107km đã đưa vào khai thác và thông xe kỹ thuật (548km đường 2 làn xe; 1.559km đường 4 làn xe hạn chế); đang thi công xây dựng 694km (105km đường 2 làn xe; 589km đường 4 làn xe hạn chế).
Các tuyến cao tốc chủ yếu đã GPMB theo quy mô quy hoạch 4 - 6 làn xe (khoảng 2.107km, chiếm 75% chiều dài).
Một số đoạn tuyến mới GPMB theo quy mô 2 làn xe hoặc GPMB theo quy mô 4 làn hạn chế hay GPMB theo quy mô 4 làn xe hoàn chỉnh nhưng chưa theo quy mô 6 làn xe theo quy hoạch.
Theo Bộ Xây dựng, bối cảnh đất nước hiện đã có sự thay đổi căn bản so với trước đây. Nhu cầu vận tải thời gian tới trên các đoạn tuyến cao tốc dự báo sẽ có xu hướng tiếp tục tăng.
Mặt khác, nguồn lực Nhà nước đã có bước phát triển lớn so với thời gian trước, các nguồn lực lớn cho các dự án hạ tầng đã được bảo đảm, các cân đối lớn cho các công trình lớn được bảo đảm, việc huy động nguồn vốn đầu tư cho công trình giao thông thuận lợi hơn trước, vì vậy việc đầu tư mở rộng các tuyến cao tốc là cần thiết.
Kết quả rà soát, tổng hợp của Bộ Xây dựng cho thấy, nhu cầu vốn đầu tư hoàn thiện toàn bộ các đoạn tuyến cao tốc 2 làn xe (653km) khoảng 79.600 tỷ đồng.
Đối với các tuyến cao tốc 4 làn xe hạn chế (2.148km), tổng nhu cầu vốn cần huy động để mở rộng theo quy mô quy hoạch (4 - 8 làn xe) khoảng 417.460 tỷ đồng, phân chia thành 3 nhóm dự án chính.
Trường hợp mở rộng các đoạn tuyến hướng tâm vào Thủ đô Hà Nội, TP.HCM có nhu cầu vận tải lớn với tổng chiều dài 534km, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 63.500 tỷ đồng. Nhu cầu vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến khoảng 30.526 tỷ đồng.
Trường hợp mở rộng toàn tuyến tổng chiều dài khoảng 1.144km, sơ bộ tổng mức đầu tư khoảng 154.335 tỷ đồng. Nhu cầu vốn ngân sách Trung ương giai đoạn 2026 - 2030 dự kiến khoảng 103.193 tỷ đồng.
Việc đầu tư mở rộng sẽ được xem xét, tính toán trong quá trình lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi, báo cáo nghiên cứu khả thi.
Nhóm thứ ba là các đoạn tuyến khác (860km) gồm 547km đầu tư công, sơ bộ tổng mức đầu tư mở rộng khoảng hơn 143.600 tỷ đồng.
Tương tự tuyến cao tốc Bắc - Nam phía Đông, các đoạn tuyến này sẽ đề xuất phương án đầu tư trên cơ sở kết quả thu phí, đánh giá lưu lượng giao thông trên các đoạn tuyến để báo cáo cấp có thẩm quyền quyết định đầu tư xem xét, quyết định.
Với 313km các đoạn tuyến đầu tư theo phương thức PPP, gồm: Vành đai 4 TP Hà Nội, Dầu Giây - Tân Phú - Bảo Lộc - Liên Khương, sơ bộ tổng mức đầu tư mở rộng khoảng hơn 58.000 tỷ đồng.
Theo số liệu tổng hợp, một số địa phương đề xuất mở rộng bằng vốn đầu tư công, một số nhà đầu tư hiện hữu đề xuất tiếp tục triển khai dự án với mức vốn Nhà nước hỗ trợ đến 70% sơ bộ tổng mức đầu tư phần mở rộng.
Bộ Xây dựng cho rằng, việc đầu tư mở rộng các tuyến cao tốc theo quy mô hoàn chỉnh được đánh giá là cần thiết, góp phần tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội và mục tiêu tăng trưởng kinh tế hai con số trong những năm tới.
