Tháng 7-1928, khi từ châu Âu về Thái Lan, lúc đầu Bác ở bản Noọng Bua (gần ga xe lửa Uđon) với các tên gọi khác nhau như ông Thọ, Nam Sơn, Thầu Chín..., một thời gian ngắn sau đó Bác chuyển về bản Noọng Ôn, xã Xiêng Phin, huyện Mương, tỉnh Udon Thani ngày nay. Tại đây, Bác chủ trương mở rộng tổ chức, củng cố cơ sở quần chúng của Hội Việt Nam cách mạng thanh niên nhằm làm cho người Thái có cảm tình hơn nữa với cách mạng Việt Nam, với người dân Việt Nam trong đó có kiều bào ta. Mặt khác, Người còn giáo dục Việt kiều tôn trọng phong tục tập quán của người Thái, vận động mọi người vừa học chữ Thái, chữ Việt, nói tiếng Việt. Cùng với việc xây dựng tổ chức, Bác còn dành nhiều thời gian dịch sách lý luận làm tài liệu tuyên truyền, huấn luyện cho cán bộ Việt Nam đang hoạt động ở đây. Người còn giúp Việt kiều đào giếng lấy nước ăn, vỡ đất làm vườn trồng rau, nuôi gia súc... Chính vì vậy, Người đã được bà con người Việt, người Thái trong làng, xã yêu mến, chở che, giúp đỡ, đùm bọc. Khoảng hơn 1 năm sau, Nguyễn Ái Quốc chuyển đến hoạt động ở vùng khác, nhưng hình ảnh của Thầu Chín được nhiều người già ở Udon nhắc đến như một tấm gương tốt cho các thế hệ con cháu sau này noi theo.
Công trình đầu tiên về Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Thái Lan
Anh Văn Viết Thành, hướng dẫn viên du lịch của Khu di tích, cũng là người Việt sinh ra và lớn lên tại Thái Lan cho biết: Từ nhiều năm nay, Udon Thani còn được ví như “Thủ đô của cộng đồng người Việt tại Thái Lan”, bởi đây là tỉnh có số người Việt sinh sống khá đông với khoảng 60.000 người (trên tổng số 100.000 người Việt tại Thái Lan). Nhằm đáp lại lòng mong mỏi của bà con kiều bào cũng như tình cảm của cộng đồng người Thái Lan với Bác Hồ kính yêu, năm 2001, chính quyền Thái Lan và Hội người Việt Nam tại Udon Thani đã nhất trí phục hồi, xây dựng và phát triển nơi đây thành Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại chính nơi Người đã ở để làm nơi nghiên cứu, học tập về cuộc đời hoạt động cách mạng của Người tại Thái Lan trong giai đoạn 1928-1929. Đây cũng là công trình đầu tiên về Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Thái Lan, được xây dựng từ công sức và đóng góp của bà con Việt kiều. Ý tưởng ban đầu được trưng cầu dân ý và đã nhận được sự ủng hộ của đông đảo nhân dân tỉnh Udon Thani và các tỉnh Đông Bắc Thái Lan. Dù ở cách Thủ đô Bangkok 600km nhưng từ khi đi vào hoạt động, khu di tích thu hút đông đảo du khách đến thăm trong đó nhiều nhất là người Việt, sau đó là du khách các quốc gia như Mỹ, Anh, Pháp, Ấn Độ, Nhật Bản, Trung Quốc, Australia…, trở thành một trong những điểm thu hút khách du lịch nhiều nhất của tỉnh Udon Thani. Hiện mỗi tháng khu di tích đón khoảng 1.000 lượt du khách đến tham quan.
Khu di tích Bác Hồ được xây dựng trên khu đất rộng gần 10.000m2 tại làng Noọng Ôn, được chia làm hai phần, gồm Trại Cưa và Khu đa năng. Trại Cưa, nơi Bác Hồ dừng chân chọn làm nơi ở và hoạt động cách mạng trong những năm 1928-1929, được phục dựng với ngôi nhà chính lợp lá ba gian: Gian giữa là nơi hội họp, học tập; Gian bên trái có kê một bộ bàn ghế gỗ là nơi Bác làm việc, ở trong góc là một chiếc giường ngủ nhỏ; Gian bên phải là một sạp gỗ chạy suốt chiều dọc làm nơi nghỉ ngơi cho anh em đồng chí. Trong khoảng sân rộng dưới bóng cây là giếng nước, nhà kho, nhà bếp, khu sản xuất, chăn nuôi… Khu nhà cũng như vật dụng được phục dựng gần giống với khu nhà Bác ở trước kia.
Ngoài ra còn có Khu nhà đa năng hai tầng nhìn bề thế, trang trọng nhưng vẫn toát lên vẻ bình dị như cuộc đời của Người. Ở tầng một, gian chính đặt bàn thờ Bác Hồ với pho tượng Bác bằng đồng theo phong cách truyền thống. Phía sau là hội trường và phòng tiếp khách, nơi các cán bộ Khu di tích kể lại với du khách về cuộc đời và sự nghiệp của Chủ tịch Hồ Chí Minh, trong đó có khoảng thời gian Người hoạt động cách mạng tại Thái Lan. Tiếp đó là các gian trưng bày giới thiệu khu di tích, những hình ảnh về cuộc đời, sự nghiệp của Bác và nhất là những bút tích của Bác, lời chào mừng bà con Việt kiều ở Thái Lan về nước chuyến đầu tiên, ngày 10-1-1960.
“Cảm nhận như Bác vẫn ở nơi đây”
Ông Phạm Đức Dậu, Trưởng Ban Quản lý khu di tích chia sẻ ông luôn tự hào về công việc mà ông theo đuổi bao năm qua. “Đó là công việc rất thiêng liêng đối với tôi, cũng là trọng trách phải bảo tồn, gìn giữ và phát triển Khu di tích ngang tầm với hình ảnh và những giá trị văn hóa của Người. Nơi đây không chỉ là nơi du khách và bà con Việt kiều thắp hương tưởng nhớ Người mà đã trở thành một địa chỉ văn hóa - du lịch - lịch sử mang ý nghĩa lớn, biểu tượng cho mối quan hệ lâu đời và tình bạn bè hữu nghị giữa hai nước Việt Nam - Thái Lan. Ngày 9-4-2025 vừa qua, tại đây đã diễn ra Lễ khởi công xây dựng Nhà sàn Chủ tịch Hồ Chí Minh, hạng mục đầu tiên của Dự án mở rộng khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh, được lấy theo nguyên mẫu nhà sàn Bác Hồ trong Phủ Chủ tịch ở Thủ đô Hà Nội. Công trình đã được khánh thành vào ngày 14-12-2025.
Trong niềm tự hào và phấn khởi khi được thăm khu di tích, bà Nguyễn Thị Hạnh, một Việt kiều tại tỉnh Udon Thani cũng cho biết: “Tôi là thế hệ thứ ba sinh ra và lớn lên tại Thái Lan nhưng trong lòng luôn hướng về Việt Nam. Dù ở xa Tổ quốc nhưng chúng tôi rất tự hào vì được ở ngay trên mảnh đất Chủ tịch Hồ Chí Minh đã từng sinh sống, làm việc và ngày nay có cơ hội được ghé thăm Khu di tích thường xuyên, cảm nhận như Bác vẫn ở nơi đây”. Hàng năm, vào những ngày lễ lớn của dân tộc, bà con người Việt tại đây cùng với chính quyền địa phương tổ chức lễ kỷ niệm với nhiều hoạt động văn hóa, nghệ thuật dân gian của hai nước. Ngoài ý nghĩa văn hóa và lịch sử, Khu di tích Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Udon Thani còn là biểu tượng sinh động của tình hữu nghị giữa nhân dân hai nước Việt Nam - Thái Lan.
