Nhỏ mắt thường xuyên và những tác hại cần biết
Mặc dù chứa nhiều dưỡng chất tốt, việc lạm dụng nước nhỏ mắt bổ sung dưỡng chất là một vấn đề cần được xem xét kỹ lưỡng. Nhiều người có thói quen nhỏ mắt bất cứ khi nào thấy hơi cộm hoặc khô, nhưng điều này có thể dẫn đến những hệ lụy không mong muốn. Đa số các loại nước nhỏ mắt đóng chai để dùng nhiều lần nên sẽ có chứa chất bảo quản để ngăn chặn vi khuẩn xâm nhập. Nếu nhỏ quá nhiều lần trong ngày, chính chất bảo quản này lại gây kích ứng giác mạc, khiến tình trạng khô mắt trở nên trầm trọng.
Mắt có cơ chế tự làm sạch và bôi trơn bằng màng nước mắt tự nhiên. Việc đưa dung dịch bên ngoài vào quá thường xuyên có thể khiến cơ giảm tiết nước mắt tự nhiên và dẫn đến sự lệ thuộc vào thuốc. Cảm giác mỏi mắt đôi khi là dấu hiệu của các bệnh lý như khúc xạ như viễn thị, loạn thị... Việc chỉ tập trung nhỏ vitamin để làm dịu triệu chứng có thể khiến người dùng chủ quan, không đi kiểm tra mắt đúng thời.
Tuân thủ các nguyên tắc khoa học
Để phát huy tối đa công dụng của nước nhỏ mắt chứa dưỡng chất mà không gây hại, cần tuân thủ các nguyên tắc sử dụng khoa học. Thông thường, đối với các loại nước nhỏ mắt dưỡng chất, tần suất an toàn khoảng 3 lần mỗi ngày. Không nên nhỏ quá nhiều lần trong 1 giờ. Nếu mắt vẫn cảm thấy khô rát sau khi nhỏ, đó là dấu hiệu cho thấy mắt cần được nghỉ ngơi thực sự chứ không phải cần thêm thuốc. Rửa sạch tay trước khi chạm vào chai thuốc hoặc mắt để tránh lây nhiễm vi khuẩn.
Tránh để đầu chai thuốc chạm trực tiếp vào lông mi hoặc bề mặt mắt giúp giữ cho dung dịch bên trong chai luôn được vô trùng. Sau khi nhỏ mắt xong, hãy nhắm mắt nhẹ nhàng trong khoảng 1 phút và dùng ngón tay ấn nhẹ vào góc trong của mắt giúp thuốc thấm đều vào nhãn cầu. Ngoài ra, cần lưu ý, nước nhỏ mắt chỉ là công cụ hỗ trợ tạm thời. Để bảo vệ đôi mắt một cách tốt nhất, cần thay đổi thói quen sinh hoạt và làm việc. Áp dụng quy tắc 20-20-20: Cứ sau 20 phút làm việc với máy tính, hãy nhìn ra xa khoảng 20 feet (6m) trong vòng ít nhất 20 giây. Thói quen này giúp cơ điều tiết của mắt được thư giãn đáng kể. Điều chỉnh ánh sáng và tư thế: Đảm bảo không gian làm việc đủ sáng nhưng không bị lóa nhãn cầu. Màn hình máy tính nên được đặt thấp hơn tầm mắt một chút để giảm diện tích bề mặt nhãn cầu tiếp xúc với không khí, từ đó hạn chế khô mắt.
Khi tập trung cao độ, chúng ta thường quên chớp mắt. Hãy rèn luyện thói quen chớp mắt đều đặn để lớp màng nước mắt được tái tạo thường xuyên. Thay vì chỉ dựa vào vitamin từ nước nhỏ mắt, hãy bổ sung các thực phẩm giàu Omega-3, vitamin A và lutein thông qua chế độ ăn uống hàng ngày như cá hồi, cà rốt và các loại rau xanh đậm.
Phòng tránh các sai lầm khi dùng thuốc nhỏ mắt
Thuốc nhỏ mắt chứa hoạt chất làm co mạch (naphazoline, tetrahydrozoline, phenylephrine) có thể giảm đỏ mắt tạm thời nhưng không điều trị nguyên nhân bệnh. Lạm dụng dễ dẫn đến kích ứng nặng hơn hoặc phụ thuộc thuốc. Không tự ý dùng thuốc nhỏ mắt OTC kéo dài. Nếu mắt đỏ, đau kéo dài, nên đi khám tại phòng khám chuyên khoa để được chẩn đoán và điều trị đúng nguyên nhân. Dùng quá nhiều thuốc hoặc không đúng thời gian nhỏ có thể làm giảm hiệu quả điều trị bệnh, thậm chí có thể gây kích ứng hoặc lãng phí.
Một số thuốc nhỏ mắt cần bảo quản lạnh, trong khi loại khác có thể để ở nhiệt độ phòng. Nếu không bảo quản đúng, thuốc sẽ mất tác dụng. Kiểm tra thông tin bảo quản trên nhãn hoặc hỏi dược sĩ. Không nên để thuốc trong cốp xe, ngăn đựng găng tay hoặc nơi có ánh nắng chiếu trực tiếp. Ngoài ra, cần đóng kín nắp ngay sau khi dùng để tránh lọ thuốc bị nhiễm khuẩn và bay hơi.
Khi nào nên dùng thuốc nhỏ mắt hàng ngày?
Với nhóm dung dịch bôi trơn, việc sử dụng hàng ngày có thể hữu ích cho những người bị khô mắt mạn tính, thường gặp ở người làm việc nhiều với máy tính, người cao tuổi hoặc sau phẫu thuật mắt. Đây là nhóm có thể dùng hàng ngày nếu lựa chọn đúng loại, không chứa chất bảo quản gây kích ứng. Trong một số trường hợp bệnh lý mạn tính, dùng thuốc nhỏ mắt hàng ngày là bắt buộc. Điển hình là bệnh tăng nhãn áp, bệnh nhân cần nhỏ thuốc hạ nhãn áp đều đặn mỗi ngày theo đúng chỉ định để kiểm soát áp lực nội nhãn, ngăn ngừa tổn thương thị thần kinh. Tự ý ngưng hoặc quên thuốc có thể dẫn đến mất thị lực không hồi phục. Tuy nhiên, nếu không mắc bệnh lý mắt, người bình thường không cần thiết phải dùng thuốc nhỏ mắt hàng ngày. Mắt vốn có cơ chế tiết nước mắt và làm sạch tự nhiên. Lệ thuộc vào thuốc nhỏ mắt không cần thiết đôi khi gây ảnh hưởng xấu đến sự cân bằng sinh lý của mắt.
Nếu có bệnh lý mắt, dùng thuốc nhỏ mắt hàng ngày cần tuân thủ đúng chỉ định của bác sĩ nhãn khoa, không tự ý tăng liều hay đổi thuốc. Với nhóm nước mắt nhân tạo, có thể dùng hàng ngày để giảm khô mắt, nhưng nên chọn loại phù hợp, an toàn, đồng thời theo dõi phản ứng của mắt trong quá trình sử dụng. Người bình thường không mắc bệnh lý mắt không cần thiết phải dùng thuốc nhỏ mắt thường xuyên. Nếu có triệu chứng như đỏ, ngứa, chảy nước mắt kéo dài, tốt nhất nên khám để tìm nguyên nhân thay vì tự mua thuốc nhỏ. Điều trị đúng bệnh mới giúp mắt khỏe lâu dài.
