Chợt đắng lòng!

  • 20/11/2011 09:00
  • 0 bình luận
  • Hoàng Mai
  • In bài
ANTĐ - Hà Nội gần với mùa đông hơn. Mùa đông thứ 1001, dù Hà Nội chưa thật lạnh. Vậy mà, sau cả tháng đứt đoạn, hương hoa sữa lại nồng lên khắp các góc phố. Những vỉa hè lấm tấm cánh hoa trắng xanh, đẹp vô cùng.
Chợt đắng lòng! ảnh 1

Nhưng, những vỉa hè không còn cái vẻ thi vị, lãng mạn đến nao lòng trong câu hát "Cốm sữa vỉa hè thơm bước chân qua" nữa. Đơn giản, dư âm chuyện cốm trộn hóa chất đã qua nhưng người Hà Nội và cả người yêu thích món rất đặc trưng của mùa thu Hà Nội này vẫn còn sửng sốt, thất kinh, lo sợ. Cốm Hà Nội xanh mướt một màu hóa chất gây ung thư. Vì thế, mặc cho mọi thị trường khác về cuối năm nhảy múa hay biến ảo, "thị trường cốm" đang “đóng băng”.

Lỗi tại ai bây giờ? Tại người sản xuất cốm trục lợi hay tại cơ quan chức năng không có hướng dẫn cụ thể về loại hóa chất nào được dùng, không được dùng, liều lượng bao nhiêu là hợp lí, hay bởi người tiêu dùng cứ sính của ngon mồm, ngon luôn cả mắt. Hay lỗi tại chính món cốm kia, hấp dẫn gì mà hấp dẫn thế, để hàng loạt các món ăn từ cốm như chả cốm, xôi cốm, bánh cốm, tôm tẩm cốm, cá tẩm cốm ngày càng được phát huy sáng tạo trên các bàn tiệc? Sau rất nhiều ồn ào, người tiêu dùng chưa thể thở phào bởi bản cam kết vệ sinh an toàn thực phẩm mà làng Vòng đồng loạt kí vào kia. Bởi người ta quá hiểu, không nên quá trông chờ vào những gì chỉ nằm trên giấy tờ. Và vì thế, rất nhiều đám ăn hỏi trong thời điểm này đã quay sang lựa chọn những mặt hàng khác thay vì món-không-thể-thiếu là bánh cốm.

Song, "họa đến từ miệng" đâu chỉ ở mỗi cốm làng Vòng. Bây giờ, trong phạm vi Hà Nội, biết bao nhiêu làng nghề sản xuất những đồ ăn nức tiếng nhiều thời đã và đang làm ra những mặt hàng mà nhiều người biết thì không dám ăn, hoặc nhắm mắt mà ăn. Làng bún, làng bánh cuốn, làng bánh kẹo, làng miến, làng tương... Rất nhiều cái làng song hành cùng với sự phát triển của vùng Kẻ Chợ. Cho đến bây giờ, dù xã hội hiện đại, dù nhu cầu tiêu thụ của người tiêu dùng đã gấp trăm, gấp nghìn lần ngày trước, song, vẫn với phương thức và không gian sản xuất là làng, vì thế, có những cái lợi mà cũng có cái hại. Lợi, đương nhiên là giữ gìn được những hương vị, bí quyết truyền thống mà không một máy móc hiện đại, không một địa phương, thương hiệu nào khác có thể bắt chước. Song, hại thì không phải ai cũng biết, mà có biết thì cũng đành phải nhắm mắt làm ngơ, vì không thể nhấc toàn bộ cái làng nghề đó sang một không gian khác, một thói quen, một tập quán khác được.

Vào ngày đẹp trời, đi trên đê sông Đáy, phóng mắt nhìn ra quang cảnh trù phú đầy hoa trái, lúa ngô xanh mướt ven đường, tôi cứ tự nhủ, cần gì phải tìm đâu xa, khách đến trung tâm Hà Nội, chỉ cần thiết kế thêm vài tour du lịch ra ngoại thành như thế này, nhất là vào mùa xuân khi hoa bưởi, hoa xuyến chi nở trắng muốt, ướp hương cho từng làn gió thì sẽ đẹp biết bao. Vậy mà, chưa hết mừng, tôi đã thấy một cảnh tượng vô cùng... lạ lẫm. Suốt dọc hai bên đường, hàng trăm tấm phiên liếp phơi những tấm bánh đa nem, miến, mì bắt sáng lấp lánh. Cảnh thì đẹp thật, song không khỏi rùng mình. Người Việt Nam ai cũng thích ăn nem, khách nước ngoài cũng ưa món nem Việt. Vậy mà, vật liệu đặc biệt để làm nên món ăn đặc sản này đang trân mình giữa gió bụi và nồng nặc khói xe ngay trên đường đê, ngay sát bùn đất ruộng đồng.

Bước chân nặng trĩu. Tuy vậy, tôi không khỏi sững sờ khi đến với Cự Đà, làng miến, làng tương nức tiếng suốt bao năm qua. Đường làng cổ kính quanh co với cổng làng, với gốc đa buông rèm rủ, với gạch ngói rêu phong không gây ấn tượng bằng... thiên la địa võng miến. Miến vừa làm xong, còn ướt ròng, màu vàng đục, hàng triệu hàng tỉ sợi dài vài mét treo thõng thượt như mắc màn khắp sân thượng, bờ tường, bên hàng rào, trên bãi rác, trên nền chợ, thậm chí cả trên... nghĩa địa nữa. Không một centimet vuông nào ở đây hở ra mà không tận dụng để phơi miến. Thậm chí, sát với mép con sông Nhuệ đen ngòm, bốc mùi nồng nặc, miến vẫn lơ thơ rèm rủ. Đường làng nhỏ hẹp vẫn kìn kìn xe chở miến đã khô đi khắp nơi, để làm nem, làm miến xào, làm thức ăn sáng cho người sành ăn miến, tất nhiên là sau khi chế biến, tất cả đều thơm lừng, bắt mắt. Song, nếu ai cũng như tôi, nhìn thấy những hình ảnh này rồi, có thèm lắm cũng chỉ dám ăn một cách rất dè chừng, thận trọng.

Đây chỉ là một trong số ít ỏi những làng nghề Hà Nội mà tôi đã “trót” chứng kiến. Nhìn thấy rồi mà ước gì mình không nhìn thấy. Chợt đắng lòng khi nghĩ, "tiếng thơm" về đặc sản Hà Nội còn nhiều lắm, chẳng biết mình có nên đi để "mục sở thị" hết không...

Tin cùng chuyên mục