Đằng sau cái chết của cố Thủ tướng Congo

0 Lê Cao Sơn ((Tổng hợp))
(ANTĐ) - Gia đình, người thân và những người ủng hộ vừa kỷ niệm ngày sinh lần thứ 84 của ông Patrice Emery Lumumba (2-7-1925/17-1-1961) và một lần nữa, tên tuổi cũng như nguyên nhân cái chết của vị Thủ tướng đầu tiên do dân bầu lại được đề cập. Mọi việc gần như mới diễn ra ngày hôm qua…

Đằng sau cái chết của cố Thủ tướng Congo

(ANTĐ) - Gia đình, người thân và những người ủng hộ vừa kỷ niệm ngày sinh lần thứ 84 của ông Patrice Emery Lumumba (2-7-1925/17-1-1961) và một lần nữa, tên tuổi cũng như nguyên nhân cái chết của vị Thủ tướng đầu tiên do dân bầu lại được đề cập. Mọi việc gần như mới diễn ra ngày hôm qua…

Cố thủ tướng Patrice Emery Lumumba

Tuy Chính phủ Bỉ và giới truyền thông từng đề cập tới cái chết của ông Patrice Emery Lumumba, nhưng những công bố chính thức về vấn đề nhạy cảm này vẫn sẽ được giữ kín bởi nhiều nguyên nhân khác nhau. Cách đây hơn 7 năm, Ngoại trưởng Bỉ Louis Michel đã chính thức gửi lời xin lỗi tới Cộng hòa dân chủ Congo về những liên quan tới cái chết của ông Patrice Emery Lumumba, Thủ tướng Congo khi đó. “Chính phủ Bỉ cho rằng, việc bày tỏ sự nuối tiếc một cách sâu sắc, chân thành tới gia đình ông Patrice Emery Lumumba và nhân dân Congo là hoàn toàn đúng đắn”.

Tuy nhiên, tuyên bố kể trên của Ngoại trưởng Louis Michel khi đó vẫn không làm vơi đi những hoài nghi của giới chuyên môn xung quanh cái chết của ông Patrice Emery Lumumba. Nên nhớ, ngay sau tuyên bố của Ngoại trưởng Louis Michel, chính phủ Bỉ đã quyết định tài trợ 3,27 triệu USD và 500.000 USD/năm để thành lập quỹ Lumumba, một động thái được coi là chuộc lỗi. Ngay sau khi nhận được lời xin lỗi của Ngoại trưởng Louis Michel, ông Francois Lumumba, con trai trưởng của cố Thủ tướng Patrice Emery Lumumba (lãnh tụ đối lập tại Congo, khi đó đang công du tại Bỉ) đã lập tức lên tiếng hoan nghênh động thái của Chính phủ Thủ tướng Guy Verhofstadt.

Con trai trưởng của cố Thủ tướng Patrice Emery Lumumba (trái) và Thủ tướng Guy Verhofstadt (phải)  

Vụ ám sát ông Patrice Emery Lumumba diễn ra hôm 17-1-1961. Khi đó, ông Patrice Emery Lumumba là Thủ tướng đầu tiên do dân bầu, nhưng đã bị sát hại tại bang Katanga trước sự chứng kiến của giới chức địa phương cũng như cảnh sát Bỉ. Theo giới truyền thông, khi đó Congo đang có nhiều biến động về chính trị - vừa thoát khỏi ách thống trị của thực dân, nhiều bang không tuân theo quyết định của Trung ương, thậm chí còn muốn ly khai, điển hình là bang Katanga. Nhưng Bỉ đã lợi dụng triệt để tình hình kể trên để tiếp tục duy trì ảnh hưởng, lợi ích của mình tại quốc gia mới được trao trả độc lập.

Dư luận chung đều cho rằng, đa số người dân coi cái chết của ông Patrice Emery Lumumba là kết quả của một cuộc đảo chính quân sự trá hình do người Bỉ dựng nên. Được biết, ông Patrice Emery Lumumba là người có công trong việc chấm dứt 75 năm thống trị của thực dân Bỉ trên đất nước Congo.

Tuy sinh ra trong một gia đình khá đông con ở Katakokombe, nhưng ngay từ thời niên thiếu, ông Patrice Emery Lumumba đã gắn với giáo hội và từng làm nhân viên bưu điện và nhân viên giới thiệu sản phẩm bia tại địa phương. Mặc dù mới bước vào tuổi 30, nhưng chàng thanh niên Patrice Emery Lumumba đã được bầu làm Chủ tịch Công hội. 3 năm sau khi sáng lập ra đảng Phong trào Nhân dân và vì những hoạt động chính trị của mình nên ông Patrice Emery Lumumba đã bị chính quyền địa phương bắt giam. Tuy nhiên, trước sức ép từ nhiều phía, người ta đã buộc phải phóng thích chàng thanh niên kể trên. Và ngày 30-6-1960, ông Patrice Emery Lumumba trở thành Thủ tướng đầu tiên do dân bầu trong lịch sử Congo.

Thủ tướng Guy Verhofstadt

Nhưng tân Chính phủ của ông Patrice Emery Lumumba vừa thành lập (được mấy ngày) đã phải đương đầu với động loạn, nội chiến và hậu quả đã xảy ra khi viên tướng do chính Thủ tướng mới được bầu chỉ định lại đứng đầu quân đội làm phản. Cách đây 8 năm (2001), Bỉ đã trình chiếu bộ phim “Lumumba” và ngay lập tức gây sự chú ý của dư luận. Sự quan tâm của dư luận đối với ông Patrice Emery Lumumba càng gia tăng sau khi cuốn “ám sát Lumumba” được bày bán tại Bỉ. Điều đáng nói là dư luận lưu truyền thông tin cho rằng, Quốc vương Bỉ Baudouin là người trực tiếp tham gia vào kế hoạch ám sát ông Patrice Emery Lumumba. Và người chỉ huy đội hành quyết lại là sỹ quan quân đội Bỉ. Thậm chí người hủy xác ông Patrice Emery Lumumba cũng là người Bỉ và người này còn giữ lại 2 chiếc răng của cố Thủ tướng để làm “kỷ niệm”.

Tuy nhiên, trước sức ép của dư luận và cộng đồng quốc tế, một ủy ban thuộc Quốc hội Bỉ đã được thành lập để điều tra, làm rõ những cáo buộc cho rằng, Chính phủ của Thủ tướng Bỉ Gaston Eyskens và Quốc vương Baudouin có liên quan tới cái chết của cố Thủ tướng Patrice Emery Lumumba. Cách đây gần 8 năm, ủy ban kể trên đã đưa ra kết luận. Theo đó, Chính phủ Bỉ phải chịu trách nhiệm về mặt đạo lý trước cái chết của ông Patrice Emery Lumumba.

Giới truyền thông cho rằng, Quốc vương Baudouin và Thủ tướng Gaston Eyskens đã biết trước kế hoạch ám sát ông Patrice Emery Lumumba, nhưng đã không áp dụng biện pháp phòng ngừa thích hợp. Tuy nhiên, không có bất cứ bằng chứng nào cho thấy, Chính phủ Bỉ là tác giả của vụ ám sát kể trên. Ngay sau khi thông tin này được công bố, “ai đó” đã đạo diễn để Chính phủ Bỉ đưa ra lời xin lỗi nhằm kết thúc công việc “đào bới lịch sử”. Việc này diễn ra đúng thời điểm nhiều quốc gia như Đức, Nhật Bản, Pháp... phải đưa ra lời xin lỗi đối với những quốc gia từng là nạn nhân của chiến tranh trước đây. Tuy nhiên, Chính phủ Bỉ chỉ nhận trách nhiệm về mặt đạo lý bởi Thủ tướng Gaston Eyskens khi đó “không chủ định ám sát Thủ tướng Patrice Emery Lumumba”.

Lê Cao Sơn

(Tổng hợp)

bình luận(0 bình luận)

Cùng chuyên mục
Top