Lý Sơn - đảo tiền tiêu (bài 2)

0 PGS - TS Nguyễn Hòa Bình
(ANTĐ) - Trong dịp lễ khao lề thế lính, thân nhân, gia quyến lính đội Bắc Hải cón tiến hành một nghi lễ độc đáo và bi tráng chưa từng thấy ở nơi nào. Mỗi người lính trước lúc ra đi đều được “an táng” trong một ngôi mộ, mà ở đó không có hài cốt, chỉ có hình nhân bằng đất sét. Dân đảo gọi đó là “mộ gió”.

Lý Sơn - đảo tiền tiêu (bài 2)

(ANTĐ) - Trong dịp lễ khao lề thế lính, thân nhân, gia quyến lính đội Bắc Hải cón tiến hành một nghi lễ độc đáo và bi tráng chưa từng thấy ở nơi nào. Mỗi người lính trước lúc ra đi đều được “an táng” trong một ngôi mộ, mà ở đó không có hài cốt, chỉ có hình nhân bằng đất sét. Dân đảo gọi đó là “mộ gió”.

>>> Lý Sơn - đảo tiền tiêu

Di tích về “mộ gió” còn lại khá nhiều ở đảo Lý Sơn. Làm việc này, người ta cầu mong người lính ra nơi biển khơi lành ít, dữ nhiều, sẽ có ngày trở lại, vì đã có hình nhân “thế mạng” được truy điệu và an táng chu đáo. Sau này, khi người lính đã vĩnh viễn không trở về thì “mộ gió” trở thành “mộ chiêu hồn”. Thân xác chiến sĩ đã bỏ ngoài biển khơi, nhưng họ tộc vẫn thắp nén nhang bên “mộ gió” để gọi hồn còn lang thang đâu đó, nhập về hình nhân dưới mộ gió đã dành cho họ.

Ngôi mộ gió thờ “Suất đội, Chánh đội trưởng thủy quân Phạm Hữu Nhật”.

Ngày nay, trong dịp tế xuân hàng năm tổ chức tại Âm Linh Tự để cầu chúc vong linh lính đảo Hoàng Sa, bài văn tế đã có từ hàng trăm năm nay vẫn được vang lên trang trọng và thành kính:

Hỡi ơi

Đất trời Việt Nam trải bao phen

lao khổ

Nghĩ đế kẻ điêu linh từ thuở nọ

Cho hay: Sinh hề ký, tử hề quy

Ra đi có mà ít người trở lại

Thân ấy mất mà danh ấy còn mãi

Xót thương thay

Liều thân vì Tổ quốc, son sắt một lòng

Ngang dọc chí nam nhi, phong ba

dồn dập

Tuyết sương chẳng quản, mưa gió

chẳng sờn

Quân vụ biên phòng, chạnh niềm

viễn xứ

Quyết một dạ bảo vệ biên cương,

bờ cõi

Hoàng Sa lãnh hải, biển cả mênh mông, năm tháng vô định…

Âm Linh Tự tại xã An Vĩnh, huyện Lý Sơn.

Lễ khao lề thế lính, các ngôi mộ gió, Âm Linh Tự, Đình An Vĩnh, những câu ca, lời hịch… còn lưu lại trên đảo Lý Sơn hàng trăm năm qua là những bằng chứng tôn vinh sự cống hiến hy sinh của đội Bắc Hải. Ngợi ca dân đảo đã động viên con em mình xả thân vì Tổ quốc. Đồng thời cũng là bằng chứng không thể bác bỏ về chủ quyền của Tổ quốc chúng ta đối với quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa.

Truyền thống xưa hào hùng là vậy, viết tiếp lịch sử dân tộc cho con cháu mai sau chính là trọng trách của thế hệ hôm nay. Dẫu biết rằng, không phải một sớm một chiều có thể lấy lại và làm chủ hoàn toàn quần đảo Hoàng Sa, Trường Sa, nhưng những gì cần làm và có thể làm thì nhất thiết phải làm bằng được.

Từ truyền thống oai hùng nghìn năm của dân tộc nói chung và thực tiễn lịch sử rất đáng tự hào của đảo Lý Sơn nói riêng nhắc nhở chúng ta kiên quyết khẳng định chủ quyền của Tổ quốc đối với Hoàng Sa, Trường Sa. Tiếp tục sưu tầm, bảo quản, gìn giữ và sử dụng có hiệu quả những bằng chứng vật thể, phi vật thể còn lưu giữ trong nhân dân, trong các dòng họ, trong mỗi miền quê… như những gì đã tìm thấy ở Lý Sơn, để chứng minh cho điều khẳng định đó. Thế giới cần phải biết được, ngày càng rộng rãi và tường tận về những bằng chứng này.

Tỉnh Quảng Ngãi có chương trình, chính sách xây dựng đảo Lý Sơn phát triển kinh tế, vững mạnh về an ninh quốc phòng, nhân dân có đời sống vật chất tinh thần ngày càng cao xứng đáng là tiền tiêu của Tổ quốc. Nâng cao đời sống nhân dân, giữ vững an ninh quốc phòng chính là sự tri ân đối với những công hiến, hy sinh vĩ đại của các dòng họ trên đảo Lý Sơn.

Với truyền thống lịch sử đặc sắc ở Lý Sơn, Nhà nước cần tôn tạo, trùng tu và công nhận di tích quốc gia những công trình trên đảo có liên quan đến lính Trường Sa, Hoàng Sa như Âm Linh Tự, Đình An Vĩnh, ngôi mộ gió, nhà thờ các dòng họ (như dòng họ Đặng đã lưu giữ Tờ lệnh điều quân…). Sưu tầm, phổ biến, phát triển các phong tục tập quán, những câu hò, điệu hát về đội Bắc Hải.

Xác định Lễ khao lề thế lính không chỉ là lễ của riêng dân đảo mà phải là lễ trọng quốc gia, để có thế đầu tư, tổ chức hàng năm xứng đáng với tầm vóc lịch sử của nó. Cần và có thể lấy ngày 20-2 (âm lịch), ngày tổ chức lễ khao lề thế lính là ngày biển Đông quốc gia như đề xuất của một số nhà khoa học lịch sử. Ngày đó chính là thông điệp nhắc nhở cho muôn đời con cháu mai sau về chủ quyền Tổ quốc ở Hoàng Sa, Trường Sa.

PGS - TS Nguyễn Hòa Bình

bình luận(0 bình luận)

Cùng chuyên mục
Top