Mua lại NOXH bằng giấy viết tay - Tiền mất tật mang
Thực tế có không ít người mua đã đóng đến 95% giá trị căn hộ NOXH, dọn về ở ổn định vài năm dưới danh nghĩa "ở nhờ" hoặc "ủy quyền quản lý", song đến thời điểm vừa đủ 5 năm để làm thủ tục sang tên sổ hồng thì giá nhà đất trên thị trường bỗng tăng vọt, thậm chí tăng gấp đôi.
Tiếc nuối vì tài sản tăng giá, chủ cũ kiên quyết không phối hợp ra phòng công chứng làm thủ tục. Họ đưa ra yêu sách ép người mua phải đưa thêm vài trăm triệu đồng gọi là "bù vào giá trị tăng thêm" mới chịu ký tên. Nếu người mua không đồng ý, chủ cũ sẵn sàng đơn phương chấm dứt hợp đồng ủy quyền để đòi lại nhà hoặc trốn biệt tăm không liên lạc được.
Không chỉ có vậy, nhiều người mua lại NOXH còn rơi vào cảnh dở khóc, dở cười khi người đứng tên căn hộ đột ngột qua đời hoặc ly hôn. Nguy hiểm hơn, nếu chủ cũ vỡ nợ, cơ quan thi hành án có quyền kê biên chính căn hộ này để siết nợ vì trên sổ hồng vẫn là tên họ, khiến người mua đối mặt nguy cơ trắng tay do giao dịch chưa thể sang tên chính thức nên về mặt pháp lý, căn hộ vẫn thuộc quyền sở hữu của chủ cũ.
Trao đối với phóng viên ANTĐ, chị L.T.H ở phường Hoàng Mai, Thành phố Hà Nội chia sẻ, chị mua lại một suất NOXH từ người quen bằng giấy viết tay. Sau vài năm ở ổn định, người bán đột ngột qua đời. Gia đình người này lập tức đòi lại nhà, không chấp nhận sang tên vì trên giấy tờ căn hộ vẫn đứng tên người đã khuất. Khi ra tòa, hợp đồng viết tay giữa chị và chủ cũ hoàn toàn vô hiệu, chị H vừa bị đuổi khỏi nhà, vừa không thể đòi lại số tiền đã trả.
Mặt khác, do việc mua bán lại NOXH giữa các cá nhân thường bằng vi bằng hay ủy quyền, không được cập nhật trên hệ thống quản lý của Văn phòng Đăng ký đất đai nên có chủ nhà đã âm thầm ôm bản gốc giấy tờ đi nhận cọc, ký ủy quyền cho người thứ hai, thứ ba. Kết cục là nhiều "khổ chủ" cùng chồng tiền để mua một căn hộ, còn chủ cũ đã ôm tiền "cao chạy xa bay".
Ngoài ra những người mua lại NOXH còn gặp không ít rắc rối với ban quản lý tòa nhà từ việc đăng ký tạm trú, cấp thẻ gửi xe, sửa chữa nhà cho đến biểu quyết hội nghị chung cư... do họ yêu cầu phải có chữ ký hoặc sự xuất hiện của chủ cũ.
Vô số rủi ro
Dới góc độ pháp lý, luật sư Lê Hồng Vân – Đoàn Luật sư Hà Nội cho rằng, bản chất của NOXH là chính sách an sinh của Nhà nước dành cho người thu nhập thấp, do đó loại hình này có rất nhiều giới hạn pháp lý và mức độ rủi ro cao hơn hẳn nhà ở thương mại.
Theo quy định, NOXH bị nghiêm cấm chuyển nhượng trong vòng 5 năm đầu (trừ khi bán lại cho chủ đầu tư hoặc đối tượng đủ điều kiện). Vì vậy, mọi hình thức lách luật bằng giấy viết tay, hợp đồng ủy quyền toàn quyền, di chúc hay hứa mua hứa bán đều không có giá trị pháp lý và bị tuyên vô hiệu.
Bên cạnh đó, hiện công tác quản lý cư trú đã được siết chặt và công nghệ hóa. Dữ liệu cư trú được quản lý tập trung qua hệ thống định danh điện tử (VNeID) nên cơ quan chức năng dễ dàng đối chiếu giữa thông tin người được duyệt mua NOXH ban đầu và người thực tế đang sinh sống tại căn hộ. Nếu phát hiện người ở không đúng đối tượng được phê duyệt, hoặc phát hiện hành vi cho thuê, chuyển nhượng trái phép, căn hộ NOXH có nguy cơ bị cơ quan nhà nước thu hồi vô điều kiện. Người mua bằng giấy viết tay khi đó rơi vào cảnh "tiền mất, tật mang".
Không chỉ có vậy, người mua lại NOXH còn có thể gánh tai họa từ phía chủ đầu tư. Nếu chủ đầu tư mang dự án đi thế chấp ngân hàng để lấy vốn xây dựng nhưng không "giải chấp" trước khi bán, người mua sẽ không thể được cấp sổ hồng riêng. Nghiêm trọng hơn, khi chủ đầu tư mất khả năng trả nợ hoặc phá sản, ngân hàng có quyền phát mãi dự án, đẩy người mua vào thế mất trắng tài sản.
Để giảm thiểu rủi ro, người mua NOXH chỉ nên mua trực tiếp từ chủ đầu tư, hoặc nếu mua lại thì chỉ chọn những căn hộ đã đủ niên hạn 5 năm, đã có sổ hồng sẵn sàng để sang tên công chứng, kiên quyết nói không với "suất ngoại giao", mua bán bằng giấy tay.
Bên cạnh đó, trước khi quyết định mua nhà cần tra cứu thông tin tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Cổng thông tin điện tử của Sở Xây dựng địa phương, đồng thời yêu cầu chủ đầu tư cung cấp văn bản thông báo đủ điều kiện bán nhà, tra cứu thông tin tại Văn phòng đăng ký đất đai hoặc Cổng thông tin điện tử của Sở Xây dựng địa phương – luật sư Lê Hồng Vân khuyến cáo.
