Việt Nam sẽ có tàng thư gen tội phạm quốc gia

0 Nguyễn Hoàng-Tú Oanh
(ANTĐ) - Kỹ thuật gen (AND) trong khoa học hình sự đã được áp dụng từ cuối những năm 1980 và đang ngày càng phổ biến trên thế giới với những ưu điểm lớn như phong phú về chủng loại dấu vết bởi tất cả các dấu vết, mẫu vật từ cơ thể người (lông, tóc, dịch, máu, mô…) đều có thể là nguồn giám định gen, lượng dấu vết cần cho giám định ít, độ nhạy và tính chính xác cao.

Việt Nam sẽ có tàng thư gen tội phạm quốc gia

(ANTĐ) - Kỹ thuật gen (AND) trong khoa học hình sự đã được áp dụng từ cuối những năm 1980 và đang ngày càng phổ biến trên thế giới với những ưu điểm lớn như phong phú về chủng loại dấu vết bởi tất cả các dấu vết, mẫu vật từ cơ thể người (lông, tóc, dịch, máu, mô…) đều có thể là nguồn giám định gen, lượng dấu vết cần cho giám định ít, độ nhạy và tính chính xác cao.

Giám định gen được dùng để truy nguyên cá thể người, xác định quan hệ huyết thống, xác định hài cốt và người chết chưa rõ tung tích, đạt hiệu quả rất cao trong truy tìm tội phạm, xác định tung tích nạn nhân, giúp rút ngắn thời gian điều tra, xác minh, sàng lọc dấu vết thu được ở hiện trường và chia sẻ dữ liệu quốc tế.

Hiện nay, đã có hơn 60 nước trên thế giới áp dụng công nghệ này trong đấu tranh phòng chống tội phạm. Một số nước như Anh, Australia, Trung Quốc, Singapore, Mỹ, Hà Lan, Nhật Bản… đã xây được hệ thống tàng thư gen tội phạm rất hiện đại và quy mô.

Tại Việt Nam, từ năm 1999, Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an đã sử dụng công nghệ giám định gen, phục vụ đắc lực công tác điều tra phá án, trong đó nhiều vụ án quan trọng giám định gen là chìa khóa duy nhất để phá án.

Tuy nhiên, trong một số vụ án nghiêm trọng hoặc đặc biệt nghiêm trọng xảy ra thời gian qua, đối tượng gây án liên tục hoặc những đối tượng thường xuyên tái phạm dù thu được mẫu vật tại hiện trường nhưng chưa có tàng thư gen tội phạm để tra cứu nên việc truy tìm thủ phạm không tiến triển vì không có mẫu so sánh, trong đó còn có cả những yêu cầu giám định gen của Interpol nghi người Việt Nam ở nước ngoài phạm tội.

Điển hình là vụ giết người, hiếp dâm xảy ra ở Tuyên Quang năm 2002, cơ quan điều tra đã thu được dấu vết tinh dịch, lông tóc đối tượng nghi phạm, giám định AND đưa ra được kiểu gen của hắn nhưng không xác định được chính xác đối tượng do không có mẫu so sánh; Hai vụ hiếp dâm xảy ra trên địa bàn Hưng Yên năm 2005, giám định AND cho thấy đều do một đối tượng thực hiện nhưng vẫn chưa tìm được thủ phạm…

Phân tích mẫu gen tại Viện Khoa học hình sự - Bộ Công an

Điều này đã đặt ra yêu cầu cấp bách về việc nước ta cần có một tàng thư gen quốc gia phục vụ công tác đấu tranh phòng chống tội phạm và các mục đích công khác. Dự án “Xây dựng tàng thư gen tội phạm quốc gia” mang mã số DA 06/2007 đã được lãnh đạo Bộ Công an phê duyệt có ý nghĩa to lớn đối với việc nâng cao hiệu quả điều tra khám phá án trong tình hình diễn biến của các loại tội phạm ngày càng phức tạp.

Theo đánh giá của Trung tướng Trần Đại Quang - UVTƯ Đảng, Thứ trưởng Bộ Công an, việc xây dựng tàng thư gen tội phạm thực chất là xây dựng cơ sở dữ liệu riêng về các đối tượng là tội phạm và các đối tượng có hành vi vi phạm pháp luật khác để phục vụ công tác đấu tranh phòng chống tội phạm, cùng với tàng thư vân tay, tàng thư gen sẽ là sự bổ sung quan trọng vào kho thông tin của lực lượng CAND trong cuộc đấu tranh phòng chống tội phạm, bảo vệ an ninh quốc gia, giữ gìn trật tự an toàn xã hội.

Viện Khoa học hình sự đang phối hợp với các đơn vị chức năng trong và ngoài ngành công an triển khai xây dựng tàng thư gen này. Trong thời gian qua, Viện đã tập trung đào tạo cán bộ, xây dựng cơ sở vật chất, hoàn thiện thiết bị công nghệ và quy trình công tác đáp ứng yêu cầu xây dựng tàng thư gen với công nghệ tiên tiến, hiện đại, đạt tiêu chuẩn quốc tế, phục vụ tốt chiến đấu của lực lượng CAND.

Giai đoạn đầu, xây dựng ngân hàng dữ liệu gen tội phạm, đáp ứng được yêu cầu công tác trước mắt và lâu dài. Cụ thể là xây dựng một ngân hàng dữ liệu gen tội phạm của các đối tượng có tiền án, các loại tội phạm xâm phạm tính mạng, sức khỏe, danh dự, nhân phẩm và các loại tội đặc biệt nghiêm trọng khác, xây dựng ngân hàng dữ liệu gen các dấu vết ở hiện trường, mẫu gen của người chết chưa rõ tung tích.

Một số máy móc tiên tiến nhất trên thế giới sẽ được ứng dụng như các robot tự động thế hệ mới nhất, máy giải trình tự gen có khả năng phân tích được 46 hoặc 96 mẫu cùng một lúc, sử dụng công nghệ hệ 16 gen, kể cả gen xác định giới tính (hệ phổ biến nhất là Identifier hoặc Powerplex của Mỹ).

Trung tâm tàng thư gen tội phạm thống nhất trong toàn quốc đặt tại Viện khoa học hình sự - Hà Nội và hai phân viện khoa học hình sự tại TP.HCM và Đà Nẵng có phòng thí nghiệm giám định gen hỗ trợ phân tích mẫu giám định của một số địa phương thuộc địa bàn quản lý. Giữa trung tâm và các phân viện có thể nối mạng để cùng chia sẻ và truy cập dữ liệu.

Phấn đấu đến năm 2011, kết thúc giai đoạn đầu của dự án trong ngân hàng dữ liệu gen tội phạm có được khoảng 50.000 mẫu (chiếm khoảng 0,016%) dân số Việt Nam, đảm bảo làm cơ sở dữ liệu để so sánh. Về lâu dài, dự án sẽ được mở rộng tiếp để bổ sung càng nhiều mẫu càng tốt vì đây là hệ thống tàng thư mở.

Thiếu tướng, PGS.TS Ngô Tiến Quý, Viện trưởng Viện Khoa học hình sự cho biết, trong thời gian tới, Viện sẽ tham mưu lãnh đạo Bộ Công an ban hành quy chế phối hợp với các đơn vị nghiệp vụ thuộc Bộ Công an  và công an các địa phương trên toàn quốc trong việc thu thập, khai thác tàng thư gen.

Đồng thời, Bộ Công an cũng đề nghị Chính phủ tạo hành lang pháp lý chặt chẽ với việc cho phép xây dựng tàng thư AND, quy định về thu mẫu bắt buộc đối với các đối tượng hình sự khi phạm tội bị cơ quan công an bắt giam và các đối tượng đang thi hành án trong các trại giam nhằm phân tích gen và lưu trong tàng thư gen tội phạm các hành vi như: Giết người, hiếp dâm, cướp, tội phạm có tổ chức, buôn bán ma túy, trộm cắp, khủng bố, tội phạm xuyên quốc gia, bắt cóc, tống tiền, buôn bán phụ nữ trẻ em và sản xuất, lưu hành hàng giả.

Viện cũng sẽ khảo sát, học hỏi kinh nghiệm của một số nước tiên tiến trên thế giới về lĩnh vực này và sẽ đăng ký gia nhập với tư cách thành viên của Hiệp hội giám định gen hình sự quốc tế. Cùng với công tác giám định gen nhân tế bào, giám định gen ti thể thì việc xây dựng tàng thư gen tội phạm sẽ góp phần hoàn thiện đồng bộ lĩnh vực giám định gen, là chìa khóa quyết định để giải mã nhiều vụ án phức tạp, nghiêm trọng, góp phần thêm những chiến công mới của lực lượng CAND.

Nguyễn Hoàng-Tú Oanh

bình luận(0 bình luận)

Cùng chuyên mục
Top