Điều hành giá xăng dầu: Rất cần sự thống nhất

0 Vân Hằng
(ANTĐ) - Xăng, dầu là mặt hàng thiết yếu, sự tăng giảm giá của mặt hàng này gây tác động dây chuyền đến nhiều mặt hàng khác trên thị trường. Tìm một giải pháp thống nhất trong điều hành giá xăng, dầu vẫn là điều khó khăn. Hội thảo “Thị trường kinh doanh xăng dầu: Những vấn đề quản lý Nhà nước và kinh doanh hiện nay” diễn ra ngày 21-9 vẫn chưa tìm được sự đồng thuận.

Điều hành giá xăng dầu: Rất cần sự thống nhất

(ANTĐ) - Xăng, dầu là mặt hàng thiết yếu, sự tăng giảm giá của mặt hàng này gây tác động dây chuyền đến nhiều mặt hàng khác trên thị trường. Tìm một giải pháp thống nhất trong điều hành giá xăng, dầu vẫn là điều khó khăn. Hội thảo “Thị trường kinh doanh xăng dầu: Những vấn đề quản lý Nhà nước và kinh doanh hiện nay” diễn ra ngày 21-9 vẫn chưa tìm được sự đồng thuận.

Phải tính lợi ích của người dân trong cơ cấu giá

Theo ông Nguyễn Tiến Thỏa - Cục trưởng Cục Quản lý giá, Bộ Tài chính, cơ chế tính giá xăng dầu thành phẩm nhập khẩu để hình thành giá bán lẻ trong nước hiện đang áp dụng không chỉ tạo hành lang pháp lý cho doanh nghiệp có đủ căn cứ tính giá, phương pháp tính giá, quy định những loại chi phí nào được tính vào giá, loại chi phí nào không mà còn là cơ sở để người tiêu dùng giám sát, Nhà nước có thể kiểm soát được các yếu tố hình thành giá khi có biến động hoặc phát hiện doanh nghiệp tính giá không đúng.

Nhưng ông Vũ Đình ánh - Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu thị trường giá cả, Bộ Tài chính lại nhận định: “Người dân không quan tâm tới cách tính giá, kết cấu thị trường thế nào mà quan trọng là giá có giảm hoặc tăng thì quyền lợi của họ vẫn phải được đảm bảo”.

Theo ông ánh, vấn đề cơ bản của thị trường xăng dầu hiện nay là việc xung đột lợi ích giữa 3 bên, gồm: Nhà nước, doanh nghiệp và người tiêu dùng. Nếu giá xăng dầu tiếp tục tăng thì lợi ích của Nhà nước và doanh nghiệp cùng hướng. Nhưng nếu giá xăng dầu giảm thì lợi ích lại chỉ thuộc về người tiêu dùng, Nhà nước và doanh nghiệp chịu thiệt.

Do vậy, nếu tách được quyền lợi của Nhà nước khỏi quyền lợi của doanh nghiệp thì giá xăng dầu sẽ đảm bảo công khai, minh bạch. Mối quan hệ “khăng khít” giữa Nhà nước và doanh nghiệp là do Nhà nước muốn đảm bảo nguồn thu ngân sách nên Nhà nước luôn điều chỉnh. Tuy nhiên, các chuyên gia kinh tế lại cho rằng, ngoại trừ trường hợp doanh nghiệp nhập khẩu rồi xuất lậu, không đóng thuế, Nhà nước mới thất thu, còn lại tất cả các trường hợp khác, nguồn thu ngân sách vẫn đảm bảo.

Người dân mong chờ giá xăng, dầu hợp lý

Theo tính toán, nguồn thu ngân sách Nhà nước từ ngành xăng dầu rất lớn, chiếm khoảng 20% tổng thu ngân sách hàng năm. Nhà nước hoàn toàn có thể điều chỉnh giá xăng bằng cách tăng hay giảm các khoản thu ngân sách. Khoản thu này phải được ấn định, không thể “phập phù”, lúc 0%, lúc lại 40% như hiện nay.

Trong cơ cấu tính giá xăng, chỉ nên có 1 biến số là sự phụ thuộc vào giá cả thị trường thế giới. Khi giá cả xăng dầu trên thế giới tăng, thì giá xăng trong nước tăng và ngược lại. Ông ánh cho biết thêm, kinh doanh là phải có lãi, nhưng doanh nghiệp không nên “tư duy lận” giữa vấn đề kinh doanh và thực hiện nghĩa vụ với Nhà nước.

Nhà nước vẫn can thiệp quá sâu

Ông Vương Đình Dung - Tổng Giám đốc Công ty Xăng dầu quân đội bày tỏ: “Nhà nước can thiệp quá sâu và có tính sự vụ vào việc kinh doanh xăng dầu. Từ chỗ Nhà nước nắm quyền quyết định giá hoàn toàn đến việc đặt khung cho doanh nghiệp quyết định, nhưng cuối cùng, quyền quyết định vẫn thuộc về Nhà nước”. Không những thế, sự can thiệp sâu còn thể hiện ở chỗ, Nhà nước đặt cho doanh nghiệp quá nhiều mục tiêu. Bộ Tài chính muốn bình ổn giá, muốn đảm bảo nguồn thu, Bộ Công Thương lại muốn bình ổn thị trường.

Theo ông Bùi Ngọc Bảo - Tổng Giám đốc Petrolimex, các doanh nghiệp hiện phải chịu quá nhiều quy định “cứng”, như việc trích quỹ bình ổn giá xăng dầu, có doanh nghiệp lỗ, doanh nghiệp lãi nhưng mức trích quỹ lại tính như nhau. Lẽ ra, mức trích quỹ nên căn cứ theo doanh thu của từng doanh nghiệp.

Việc điều hành giá bán các mặt hàng xăng vẫn do Nhà nước quy định dẫn đến việc hệ lụy của quy định đăng ký, giá bán trong nước thường không bắt kịp giá thị trường; gây bất ổn thị trường do đầu cơ trước thông tin tăng giá; tạo ra tâm lý trông chờ, ỷ lại của người tiêu dùng và thường có phản ứng khi có sự tăng giá.

Bên cạnh đó, cơ chế bù giá duy trì quá lâu làm mất đi tính chủ động của doanh nghiệp, giảm động lực tiết giảm chi phí tăng, doanh nghiệp không có tích lũy cho đầu tư phát triển, người tiêu dùng không có ý thức tiết kiệm. Mức chiết khấu cho đại lý đối với mỗi doanh nghiệp cũng được quy định cụ thể.

Có chuyên gia kinh tế cho rằng, Nhà nước chỉ nên quy định về quy hoạch, giấy phép, kiểm tra, hoặc khi có khủng hoảng thị trường… chứ không nên quy định cụ thể đến chi tiết, nên dành quyền tự chủ cho doanh nghiệp.

Vân Hằng

bình luận(0 bình luận)

Cùng chuyên mục
Top