Ùn ứ xếp hàng vào Hội Nhà văn: Lỗi tại ai?

0 Đinh Hương Bình ((Thực hiện))
(ANTĐ) - Thấy cái chuyện kết nạp vào Hội Nhà văn năm nào cũng vậy, ồn ào quá. Danh sách đăng ký thì “ùn ứ” xếp cả hàng dài tới tận 600 hồ sơ, trong khi chỉ vài chục người lọt qua “khe cửa hẹp”. Người ta bàn rằng, Hội vẫn kết nạp theo kiểu “nhất thân nhì quen”, rằng người “làng nhàng” thì lọt, người xứng danh thì rớt, rằng tại  quy chế đã lỗi thời... Lại thấy ông nhà văn vốn nổi tiếng là sắc sảo - Văn Chinh tung một bài viết lên mạng Hội Nhà văn Việt Nam rằng việc kết nạp là chuyện “khó nói” nhưng “không thể không nói”. Chả biết đằng nào mà lần, đành làm một cuộc nói chuyện với nhà văn Văn Chinh xem sao.

Ùn ứ xếp hàng vào Hội Nhà văn: Lỗi tại ai?

(ANTĐ) - Thấy cái chuyện kết nạp vào Hội Nhà văn năm nào cũng vậy, ồn ào quá. Danh sách đăng ký thì “ùn ứ” xếp cả hàng dài tới tận 600 hồ sơ, trong khi chỉ vài chục người lọt qua “khe cửa hẹp”. Người ta bàn rằng, Hội vẫn kết nạp theo kiểu “nhất thân nhì quen”, rằng người “làng nhàng” thì lọt, người xứng danh thì rớt, rằng tại  quy chế đã lỗi thời... Lại thấy ông nhà văn vốn nổi tiếng là sắc sảo - Văn Chinh tung một bài viết lên mạng Hội Nhà văn Việt Nam rằng việc kết nạp là chuyện “khó nói” nhưng “không thể không nói”. Chả biết đằng nào mà lần, đành làm một cuộc nói chuyện với nhà văn Văn Chinh xem sao.

Nhà văn Văn Chinh

 - Sao ông lại coi chuyện kết nạp vào Hội Nhà văn là chuyện “khó nói”? Nếu như mọi thứ công khai thì có gì mà “khó nói”?

- Khó nói là ở chỗ nếu cứ nói văng mạng, nói lấy được sẽ làm tổn thương người khác. Thế nhưng không nói lại cũng không được. Người Mường có một câu nói rất hay là “Nói vã vào đám đông, vào ai thì vào”.

- Con số những người xếp hàng - mà ông nói như “những người nhỡ tàu thời chiến” đã lên tới gần 600, ông có biết vì sao họ chưa được kết nạp  không?

- Tôi không biết nhưng tôi thấy con số đó nói lên hai điều. Một là Hội Nhà văn cho đến bây giờ vẫn còn có giá trị nào đó, danh giá nào đó. Có nhiều người coi nó là giá trị với ý nghĩa thiêng liêng, cũng có người coi nó là sự danh giá với ý nghĩa trần tục của từ này. Tùy quan niệm của mọi người. Dẫu sao hội vẫn còn có giá trị trong lòng nhân dân. Một điều nữa là tôi xem danh sách thấy những người chưa được kết nạp là… rất phải.

- Dư luận than rằng việc kết nạp hội viên Hội Nhà văn là theo cảm tính, ông có thấy vậy không?

- Thực ra tất cả những quy chế điều lệ kết nạp hội viên rất rõ rồi, mỗi người có hai tác phẩm mà dư luận biết đến và được 2 hội viên Hội Nhà văn giới thiệu. Tôi cho rằng những cái gì liên quan đến con người thì tùy thuộc vào con người. Con người không thể nào chính xác như một cái máy tính. Đã là con người thì không tránh khỏi sự thân quen, cả nể. Mà cả nể lại là cái bệnh mà mấy ông nhà văn hay mắc phải.

Thực tế, tôi biết có những người về tài năng không thua kém người vừa được kết nạp nhưng bởi họ không “nổi tiếng”, họ không được biết đến. Mà một khi ủy viên của hội đồng nào đó hay chính Ban chấp hành xét chọn đương nhiên người được nhiều người biết đến sẽ gây ấn tượng với hội đồng nhiều hơn. Một thành viên của Ban chấp hành làm sao mà ngay cùng một lúc nhớ đến cả  600 người để so sánh giữa họ với nhau? Tôi cho rằng nếu có chuyện “cảm tính” hay “nhất thân nhì quen” thì cũng chỉ là ở góc độ đó thôi.

- Ông vừa nói đến tiêu chuẩn, nhưng hình như cái tiêu chuẩn ấy đã lỗi thời?

- Nói về tiêu chuẩn thì cần phải nhìn nhận như thế này. Việc quy định 2 tác phẩm, chứ bây giờ có đến 20 tác phẩm người ta vẫn bỏ tiền ra in được. Thứ hai là tác phẩm phải có dư luận, dư luận có thể hiểu là  những giải thưởng và tần số xuất hiện. Nghĩa là tài năng của anh phải được người ta trầm trồ. Song đúng là để có tần số xuất hiện trên báo chí bây giờ không khó. Vài cuộc giới thiệu trên báo chí là có dư luận chứ gì. Với số người này thì những bài lăng xê đó sẽ làm hại chính người được lăng xê, với số khác, lại có thể coi là bằng chứng của “dư luận”. Nhưng tôi thấy rất may và tôi cũng chắc chắn là chả có ông nào là Ủy viên hội đồng cũng như Ban chấp hành nào đưa ra tiêu chí “báo nói nhiều” để làm dẫn chứng kết nạp một người nào đó vào hội và gọi đó là “có dư luận”.

- Thế còn tiêu chuẩn “hội viên giới thiệu”, thì sao,  ông thấy thế nào?

- Việc hội viên giới thiệu ai là quyền của họ. Nhưng tôi thấy cũng có vấn đề. Tôi muốn nhấn mạnh có những người cứ giới thiệu tùm lum. Việc để tới con số 600 người xếp hàng, hầu hết nguyên do cũng tại hội viên giới thiệu. Tôi biết có những người tôi không tiện nêu tên đứng ra giới thiệu hàng trăm người vào hội. Tôi quan sát thì anh ta lại chính là người lớn tiếng quát nạt về chất lượng kết nạp kém cỏi, là thế này, là thế kia. Chính điều này đã dẫn đến sự ùn tắc.

- Nhưng các tác giả có tác phẩm và muốn được kết nạp hội, họ được giới thiệu cũng là điều tốt chứ sao?

- Phải nói thế này, khả năng viết dăm ba bài thơ, hầu như người Việt Nam nào cũng có nhưng người đó không may lại tiếp xúc với một ông nhà văn khéo hót, giới thiệu lăng xê vì những mục đích riêng của ông ta dẫn đến người làm thơ tự phát ấy đinh ninh là mình có năng lực, có tài năng. Thậm chí có người tan nát vì những lời vô trách nhiệm. Lẽ ra người ta có thể yên tâm với đường cày của mình, với các bổn phận của mình và yên tâm cả với chồng con người ta. Nhưng khi được hót thành tài năng thì “nổi nênh” và có thể còn tan nát cả gia đình.

- Ý ông muốn nói những “tiếng ồn” cũng là do chính hội viên tạo ra?

- Ngoài những nguyên nhân khách quan thì phần lớn là do hội viên, chính họ đã góp phần làm nên hiện trạng những người làng nhàng thì được vào, có những người không làng nhàng thì lại không được vào, thậm chí có những người tài năng thật lại chưa được vào. Mà cái sự làng nhàng là bệnh chung của văn đàn chứ không phải chỉ những người mới được kết nạp. Người ta cứ bằng cách này hay cách khác kết nạp vào hội khiến cho tất cả mọi người chưa vào bèn thắc mắc với chính người đã được vào. Và cuối cùng mọi sự trở nên ồn ào và nó làm suy giảm uy tín của Hội và tổn thương cả những người đã được kết nạp.

- Ông nói thế, chả nhẽ Hội đồng xét chọn và Ban chấp hành lại đứng ngoài những “tiếng ồn” sao?

- Sự ùn tắc này không phải chỉ có một Ban chấp hành, càng không phải của một cá nhân ông Chủ tịch phải chịu trách nhiệm. Nhiều người chĩa mũi dùi vào điều đó là tôi phản đối. Tình trạng “ùn tắc” số người muốn vào hội chưa được vào và việc kết nạp hội viên có điều này điều khác là rất nhiều người chịu trách nhiệm, từng hội viên (đã giới thiệu) chịu trách nhiệm chứ không phải chỉ có Ban chấp hành lại càng không phải một mình ông Chủ tịch. Lâu nay một số nhà thơ, nhà văn muốn làm một cái gì đó ngoài văn học nên họ cứ làm như là ông Chủ tịch chịu trách nhiệm tất cả các chuyện này. Không phải như vậy. Hội làm việc theo quy chế đồng thuận của nhiều người (lá phiếu) chứ không phải làm theo cơ chế quyền lực (như một thủ trưởng cơ quan.)

- Ông Chủ tịch Hội - nhà thơ Hữu Thỉnh có nói với tôi rằng: Việc kết nạp vào hội không phải là việc phong cho ai đó một cái danh mà là ghi nhận sự sáng tạo?

- Ông Chủ tịch mà đã nói thì hẳn là đúng rồi, nhưng theo tôi có cả danh giá chứ, có cả quyền lợi khác nữa chứ?

- Vậy theo ông làm thế nào để tài năng thật được kết nạp?

- Năm nay hội cũng đã có sự cải tiến. Các hội đồng họp trước khi Ban chấp hành họp và công khai danh sách để mọi người cùng bàn bạc, phát biểu ý kiến, ví dụ như cuộc trò chuyện của chúng ta hôm nay. Công khai bao giờ cũng dễ công bằng hơn. Nhưng đấy là bước thứ nhất để đi đến sự công bằng. Còn để đảm bảo công bằng thì mỗi Ủy viên Ban chấp hành, Ủy viên Hội đồng xét kết nạp phải công tâm. Những người có trách nhiệm phải bớt cảm tính đi và thành thực với mình.

Sự bất công trong những giá trị tinh thần nó nguy hại vô cùng, thậm chí là nguy hại lâu dài và gây ra những thảm họa khôn lường nếu các giá trị văn hóa bị đảo lộn. Nó làm thui chột, mài mòn ý chí của khát vọng vươn lên đến đỉnh cao. Hội viên Hội Nhà văn cũng vậy, giá trị tinh thần mà bị xem nhẹ dần dần sẽ tích tụ lại tạo thành xung lực gây náo loạn xã hội. Chúng ta đành phải chắp tay cầu nguyện những người có trách nhiệm của hội bớt cảm tính đi và cố gắng để công bằng.

- Vâng, xin cảm ơn ông về cuộc trò chuyện này và chúng ta cùng chờ đợi sự công bằng ở lần kết nạp tới.

Đinh Hương Bình

(Thực hiện)

bình luận(0 bình luận)

Cùng chuyên mục
Top