Tình cảm chung - riêng trong “Cỏ non Thành cổ”

0 Mai Hoàng
ANTĐ Trong buổi sáng tháng 7 cả nước tưởng vọng về những người đã hy sinh để Tổ quốc bình yên, tôi lại nhớ đến ông, tác giả của những lời ca nghẹn ngào trong “Cỏ non Thành cổ”.
ảnh 1
Nhạc sĩ Tân Huyền (1931-2008)

Nhắc tới cố nhạc sĩ Tân Huyền nhiều người nhớ ngay đến bài hát “Cỏ non Thành cổ”, dù ông sáng tác nhiều, đa dạng. Bút danh Tân Huyền được ông ký dưới các bản nhạc, là cách “chơi chữ” của ông. Bút danh ấy, nghe thoáng qua, nhiều người cứ nghĩ là của một cô gái nào đó, nhất là khi nó được ký dưới những ca khúc rất “mềm mại” như “Cỏ non Thành cổ”, “Cháu vẽ ông mặt trời”… Tên thật là Phan Văn Tần, nhạc sĩ Tân Huyền sinh năm 1931, quê tại Đức Thọ, Hà Tĩnh. Ông vốn là thầy giáo dạy Văn, đến với âm nhạc một cách tự nhiên bằng sáng tác đầu tay “Nhớ về quê em”, để rồi bỏ nghề thầy giáo đi theo tiếng gọi quyến rũ của âm nhạc từ đó. 

Trong giới nhạc sĩ, Tân Huyền là một trong những người chọn cho mình cuộc sống lặng lẽ. Ông không thích tranh luận, cũng thường kiệm lời trong các cuộc gặp gỡ bạn bè. 

Một sáng tháng 7 trời Hà Nội oi nồng, tôi lại nhớ vẻ mặt trầm ngâm của ông trong buổi sáng cách đây dễ đến 15 năm, ngồi trò chuyện với ông ở quán nước ở cổng Hội Nhạc sĩ Việt Nam. Bằng giọng nói vẫn pha tiếng Nghệ Tĩnh nằng nặng, ông nói chầm chậm vì xúc động và cũng vì cách đó mấy năm ông có trải qua một cơn tai biến. Nhạc sĩ kể: “Lần ấy, tôi cùng với bác Thuận Yến, Huy Thục, Vũ Thanh... đi vào Quảng Trị thâm nhập thực tế sáng tác theo lời mời của địa phương. Khi đó Thành cổ còn hoang sơ lắm, chưa có tượng đài, chưa có bảo tàng, chỉ thấy toàn cỏ là cỏ. Tôi ở Thành cổ Quảng Trị mấy hôm, có khi ngồi ngoài trời cả đêm mà vẫn chưa tìm ra “tứ” nào để viết. Tôi cũng trăn trở lắm, vì những hy sinh mất mát của chiến sĩ ta ở Thành cổ Quảng Trị không gì hình dung được. Bỗng một sáng sớm, tôi đang đi loanh quanh trong thành thì gặp nhà văn Nguyễn Quang Lập. Lập nói đại ý rằng: “Anh Huyền ơi, cỏ lên xanh đẹp thế này đấy, nhưng mỗi tấc đất dưới lớp cỏ xanh này đều thấm đẫm máu xương của các chiến sĩ ta đổ xuống. Có khi chỉ lật nhẹ lớp đất là có thể bắt gặp ngay hài cốt ở dưới...”. 

ảnh 2
Nụ cười chiến thắng dưới chân thành cổ Quảng Trị 1972

Mấy câu nói của nhà văn Nguyễn Quang Lập đã gây xúc động mạnh cho nhạc sĩ Tân Huyền. Thế là cái tứ bài hát bất ngờ bật ra: Cái chết làm nên sự sống, máu xương đổ xuống và cỏ lên xanh, xanh đến không thể tin được nơi đây từng là chiến trường ác liệt nhất, đổ nhiều máu xương nhất... Rồi nhạc sĩ Tân Huyền bùi ngùi kể tiếp: “Tôi viết bài này còn là vì có nỗi niềm riêng. Em trai tôi đi bộ đội ở chiến trường miền Nam và từ ngày em đi, cứ đến chiều chiều là mẹ tôi lại đứng tựa cửa ngóng trông con. Nhưng em trai tôi không bao giờ trở về nữa. Vì thế, cái đoạn lời: “Người vợ nào, người mẹ nào ngậm ngùi nuốt lệ khi chồng con không trở về” là có hình ảnh mẹ tôi đấy! Viết được “Cỏ non Thành cổ”, tôi cũng cảm thấy thanh thản hơn, bởi trong cái chung vẫn nói được những tình cảm riêng với người em trai đã hy sinh của mình, với người mẹ đã khuất!”. 
Khi bài hát hoàn thành, nhạc sĩ Tân Huyền hát cho mọi người cùng nghe, ai cũng rưng rưng nước mắt. Bài hát sau đó có một sức lan tỏa mãnh liệt. Nhiều người cho rằng, dù sáng tác khá nhiều và đa dạng, nhưng “Cỏ non Thành cổ” mới chính là ca khúc hay nhất, ca khúc để đời của nhạc sĩ Tân Huyền. Có lẽ vì, tác giả đã có những xúc động chân thực, sự dồn nén tình cảm thể hiện trong từng nốt nhạc khiến ca từ càng nghe càng thấy hay và có chiều sâu. Còn tôi thì nghĩ, đây là bài hát viết về chiến tranh ra đời sau cuộc chiến vào loại hay nhất trong kho tàng ca khúc Việt Nam.

Sau này, nhạc sĩ Tân Huyền còn nói thêm với tôi về thông điệp ông muốn gửi tới mọi người rằng, chiến tranh đang dần lùi xa và những thế hệ sau khó mà hình dung ra dân tộc ta từng hy sinh những gì để giành độc lập tự do. Vì thế, bài hát của ông như một lời nhắc nhở nhẹ nhàng: “Cỏ xanh non tơ, cỏ xanh non tơ xin chớ vô tình với người hy sinh trên mảnh đất quê mình...”. Có cuộc sống yên bình, tươi xanh như hôm nay xin đừng quên quá khứ hào hùng, đau thương phải đánh đổi bằng bao máu xương của đồng bào chiến sĩ.

Tân Huyền có một số ca khúc được yêu thích như “Tiếng hò trên đất Nghệ An”, “Xe ta đi trong đêm Trường Sơn”, “Em đứng giữa giảng đường hôm nay”, “Mỗi bước đi thêm yêu Tổ quốc”, “Tiếng hò trên đất Nghệ An”, “Đường đi lên mỏ”, “Ở vùng than chúng tôi”, “Khi trở lại Cao Bằng”, “Một mình với sông La”, “Có một chiều như thế Hồ Gươm”... Ngoài viết những ca khúc về quê hương, đất nước, nhạc sĩ Tân Huyền còn được biết đến với một số ca khúc thiếu nhi rất được yêu mến: “Chị ong nâu và em bé”, “Cháu vẽ ông mặt trời”...

bình luận(0 bình luận)

Cùng chuyên mục
Top