Lạc giữa... “rừng luật”

0 Đan Thanh
(ANTĐ) -Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương vừa tiến hành một cuộc tổng rà soát hệ thống văn bản liên quan đến 7 Bộ luật bao gồm: Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Bất động sản, Luật Môi trường, Luật Nhà ở và Luật Doanh nghiệp. Bản thân các chuyên gia còn cảm thấy như lạc lối giữa một “rừng luật”, nói gì tới giới doanh nghiệp, các nhà đầu tư và dân chúng.

Lạc giữa... “rừng luật”

(ANTĐ) -Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương vừa tiến hành một cuộc tổng rà soát hệ thống văn bản liên quan đến 7 Bộ luật bao gồm: Luật Đầu tư, Luật Đất đai, Luật Xây dựng, Luật Bất động sản, Luật Môi trường, Luật Nhà ở và Luật Doanh nghiệp. Bản thân các chuyên gia còn cảm thấy như lạc lối giữa một “rừng luật”, nói gì tới giới doanh nghiệp, các nhà đầu tư và dân chúng.

Các nhà phản biện luật ở Việt Nam rất bức xúc trước tình trạng, ban hành tràn lan các văn bản pháp luật, làm biến dạng và chồng chéo, giẫm chân lên nhau giữa các bộ luật gốc. Thế nhưng giữa “rừng luật” rậm rạp, rối rắm ấy, vẫn có những nhóm lợi ích, nhiều cá nhân tìm ra lối đi tắt. Trong 7 lĩnh vực quan trọng trên hiện có tới 134 văn bản hướng dẫn với 3.471 trang, tức là trung bình 1 trang văn bản luật thì phải kèm theo tới 8 trang hướng dẫn thi hành. Bằng chứng là, cứ 1 trang Luật Đất đai phải đính kèm tới 19,5 trang hướng dẫn thi hành. Tương tự, trong Luật Xây dựng tỷ lệ là 12,5 trang; Luật Đầu tư 8 trang và Luật Môi trường là 8 trang.

Đúng là cả một “rừng luật” không biết đâu mà lần! Về cơ cấu số trang văn bản luật chiếm 11%; nghị định Chính phủ chiếm tới 26,7%; chiếm “kỷ lục”, là thông tư và quyết định của Bộ trưởng: 55,2%, số còn lại là của Thủ tướng Chính phủ. Một quan chức, Trưởng ban Kinh tế vĩ mô đã phải thốt lên: “Quá nhiều, quá đồ sộ!”. Dẫu vậy, đấy chỉ là ở mon men ngoài bìa rừng, càng đi sâu vào trong càng... mù mịt. Theo Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam, thực trạng hệ thống luật ở Việt Nam chẳng khác gì một “khu rừng” nhiệt đới, nó khác hẳn với hệ thống luật ở châu Âu, Mỹ hoặc các nước tiên tiến. ở đó, các bộ luật cũng nhiều như... rừng, nhưng là rừng ôn đới, hàn đới thông thoáng, đường đi lối lại rõ ràng. Còn ở ta, hiện có khoảng 200 luật và 100 pháp lệnh đang được “chỉ đường dẫn lối” bởi gần 10.000 văn bản liên quan.

Trưởng ban Pháp chế của Phòng Thương mại - Công nghiệp, tỏ ra nghi ngại về tính minh bạch, công khai và nội dung của các văn bản hướng dẫn so với các luật gốc. Ông nói: “Rất đáng cảnh giác với những sản phẩm của các quan chức đút hai chân dưới gầm bàn mà làm luật”. Chất lượng của các văn bản hướng dẫn thi hành luật, đặc biệt là 7 bộ luật trên là rất thấp. Theo Viện Nghiên cứu quản lý kinh tế Trung ương, thực trạng kém chất lượng của hệ thống hướng dẫn thi hành luật có thể gói gọn trong “9 không”: không đầy đủ, không rõ ràng, không cụ thể, không tương thích, không minh bạch, không tiên liệu trước, không hợp lý, không hiệu quả và không hiệu lực. Các văn bản do các Bộ, ngành, ban hành liên quan ngành mình thường bị “biến dạng”. Trên thực tế, thông tư và quyết định của một bộ trưởng, có khi lại có hiệu lực hơn cả luật và nghị định, làm đảo lộn trật tự và giá trị của hệ thống pháp luật.

Các văn bản hướng dẫn luật thường không đứng về phía đối tượng của luật, ngược lại còn tạo điều kiện cho cán bộ, công chức lách luật, có thể thực thi luật theo cách có lợi cho cá nhân hoặc lợi ích nhóm, lợi ích cục bộ địa phương hơn là phục vụ cho nhu cầu chung của xã hội như mục tiêu ban đầu của luật. Điển hình như Luật Đầu tư, UBND tỉnh, các ban quản lý khu công nghiệp - chế xuất ban hành các văn bản riêng đã làm nảy sinh không ít vấn đề có hậu quả lâu dài. Nhiều văn bản ban hành ở cấp này làm giảm hiệu lực, thậm chí vô hiệu hóa pháp luật Trung ương. Kỳ họp Quốc hội tháng 5 tới, không chỉ tập trung thông qua được bao nhiêu luật mà sẽ nâng cao công tác thẩm định luật và chất lượng của các dự án luật.

Đan Thanh

bình luận(0 bình luận)

Cùng chuyên mục
Top