Giữa nhịp sống sôi động của Thủ đô, nơi những khu dân cư san sát, những ngõ nhỏ sâu hun hút và hàng nghìn cơ sở kinh doanh hoạt động mỗi ngày, nguy cơ cháy, nổ luôn hiện hữu như một mối đe dọa âm thầm đối với tính mạng và tài sản của người dân.
Trong bối cảnh đó, bên cạnh vai trò nòng cốt của lực lượng Cảnh sát PCCC và CNCH, việc nâng cao kỹ năng tự phòng ngừa, tự cứu và cứu người cho cộng đồng đang trở thành yêu cầu cấp thiết.
Xuất phát từ thực tiễn ấy, Công an thành phố Hà Nội đã xây dựng và đưa vào hoạt động Trung tâm Giáo dục cộng đồng về PCCC và CNCH - mô hình trải nghiệm thực tế đầu tiên của cả nước về giáo dục kỹ năng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ dành cho người dân.
Đây không chỉ là một địa chỉ tuyên truyền, phổ biến pháp luật đơn thuần mà còn là nơi để người dân trực tiếp “học thật - làm thật - trải nghiệm thật” trong các tình huống cháy, nổ, cứu nạn cứu hộ sát với thực tế đời sống.
Từ mô hình tiên phong đến “địa chỉ đỏ” về kỹ năng sinh tồn
Việc triển khai Trung tâm Giáo dục cộng đồng về PCCC và CNCH được Công an thành phố Hà Nội xây dựng bài bản, khoa học trên cơ sở thực hiện các đề án, kế hoạch trọng điểm của Bộ Công an và Cục Cảnh sát PCCC và CNCH.
Ngay từ khi tổ chức thí điểm tại Trung tâm Văn hóa quận Thanh Xuân cũ vào tháng 4-2024, chương trình đã nhanh chóng thu hút hàng chục nghìn lượt người dân, học sinh tham gia trải nghiệm. Hà Nội cũng trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước triển khai mô hình giáo dục trải nghiệm thực tế về PCCC và CNCH cho cộng đồng với quy mô lớn.
Tiếp nối hiệu quả đó, năm 2026, Công an thành phố Hà Nội tiếp tục ban hành Kế hoạch số 126, duy trì hoạt động của Trung tâm vào các ngày thứ Bảy, Chủ nhật hàng tuần tại Trung tâm huấn luyện nghiệp vụ PCCC và CNCH thuộc Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH CATP Hà Nội, địa chỉ ngõ 889 đường Quang Trung, phường Phú Lương, TP Hà Nội.
Không còn là những bài tuyên truyền khô cứng hay những lý thuyết khó tiếp cận, tại đây, người dân được hòa mình vào môi trường trải nghiệm chân thực, trực tiếp thực hành các kỹ năng thoát hiểm, chữa cháy và cứu nạn cứu hộ dưới sự hướng dẫn của cán bộ, chiến sĩ Cảnh sát PCCC và CNCH.
“Thao trường” đặc biệt giữa lòng Thủ đô
Điểm khác biệt lớn nhất của Trung tâm Giáo dục cộng đồng về PCCC và CNCH chính là tính trực quan và thực tiễn.
Đặc biệt, hàng loạt nội dung trải nghiệm được thiết kế sát với các tình huống có thể xảy ra trong đời sống hàng ngày như: Thoát nạn bằng dây thả chậm từ trên cao; Di chuyển thoát hiểm trong môi trường nhiều khói; Kỹ năng sơ cấp cứu, di chuyển người bị nạn; Trải nghiệm rải vòi chữa cháy; Sử dụng bình chữa cháy xách tay dập lửa; Phun nước tiêu điểm; Vượt vật cản 4x25m; Trải nghiệm ứng dụng trí tuệ nhân tạo, công nghệ thực tế ảo trong công tác PCCC và CNCH.
Trong làn khói dày đặc mô phỏng đám cháy, những bước chân dò dẫm tìm lối thoát hiểm hay khoảnh khắc người dân lần đầu cầm vòi chữa cháy, sử dụng bình cứu hỏa… đã giúp các kỹ năng tưởng chừng đơn giản trở nên sống động và dễ ghi nhớ hơn bao giờ hết.
Nhiều em học sinh hào hứng tham gia các bài thực hành, trong khi không ít phụ huynh thừa nhận lần đầu tiên hiểu rõ cách xử lý khi xảy ra cháy tại nhà chung cư hoặc trong ngõ sâu.Không chỉ dừng lại ở hoạt động trải nghiệm, Trung tâm còn giới thiệu nhiều mô hình hiệu quả đang được triển khai trên địa bàn Hà Nội như “Tổ liên gia an toàn PCCC”, “Điểm chữa cháy công cộng”, hệ thống báo cháy không dây kết hợp thiết bị truyền tin báo cháy…
Trong đó, mô hình “Tổ liên gia an toàn PCCC” được xem là một trong những giải pháp tiêu biểu phát huy hiệu quả phương châm “4 tại chỗ”.Khi một hộ gia đình xảy ra sự cố, hệ thống chuông báo cháy liên kết sẽ đồng loạt kích hoạt, giúp người dân xung quanh nhanh chóng phát hiện, hỗ trợ chữa cháy và cứu nạn cứu hộ ngay từ những phút đầu tiên.
Tại các khu dân cư có ngõ nhỏ, xe chữa cháy khó tiếp cận, mô hình “Điểm chữa cháy công cộng” với bình chữa cháy, dụng cụ phá dỡ, nguồn nước chữa cháy tại chỗ đang phát huy hiệu quả rõ rệt trong việc xử lý sự cố ban đầu.
Theo chỉ huy Phòng Cảnh sát PCCC và CNCH, CATP Hà Nội, điều quan trọng nhất mà Trung tâm mang lại không chỉ là kiến thức mà còn là sự thay đổi trong nhận thức cộng đồng.
Mỗi người dân sau khi trải nghiệm đều có thể trở thành một “tuyên truyền viên” tích cực, lan tỏa kỹ năng PCCC tới gia đình và khu dân cư nơi mình sinh sống. Bởi trong nhiều tình huống nguy cấp, chính kỹ năng thoát hiểm, sơ cứu hay thao tác sử dụng bình chữa cháy đúng cách có thể trở thành “chiếc chìa khóa sinh tồn” bảo vệ tính mạng con người.
Việc xây dựng Trung tâm Giáo dục cộng đồng về PCCC và CNCH không chỉ thể hiện tư duy đổi mới, lấy người dân làm trung tâm của Công an thành phố Hà Nội mà còn mở ra hướng đi mới trong công tác tuyên truyền, giáo dục kỹ năng sống cho cộng đồng.
Từ kỹ năng đến trách nhiệm cộng đồng, Trung tâm đang từng ngày góp phần xây dựng “lá chắn an toàn” ngay từ cơ sở - nơi mỗi người dân biết phòng cháy, mỗi gia đình thành thạo kỹ năng thoát nạn và mỗi khu dân cư trở thành một “pháo đài” phòng chống cháy nổ, nơi kiến thức trở thành kỹ năng, nơi kỹ năng bảo vệ sự sống.
