Ban thờ Tết Việt

  • 30/01/2011 14:25
  • 0 bình luận
  • PV (Tổng hợp)
(ANTĐ) - Trong mỗi gia đình Việt đều có một ban thờ là ban thờ thần linh và tổ tiên hoặc chí ít cũng là thờ thần linh, để con cháu thể hiện lòng hiếu kính và tưởng nhớ đến ông bà tổ tiên cũng như các vị thần.

Ban thờ Tết Việt

(ANTĐ) - Trong mỗi gia đình Việt đều có một ban thờ là ban thờ thần linh và tổ tiên hoặc chí ít cũng là thờ thần linh, để con cháu thể hiện lòng hiếu kính và tưởng nhớ đến ông bà tổ tiên cũng như các vị thần.

Ngay cả với những kiến trúc hiện đại, các gia đình cũng luôn dành không gian hợp lý cho bàn thờ bởi đó là một góc tâm linh của người Việt. Vì thế, mỗi độ năm hết, Tết đến công việc này được mọi người chú ý trước tiên. Nhân dịp Tết đến, Xuân về ANTĐ giới thiệu với bạn đọc những lưu ý trong việc bài trí ban thờ và ý nghĩa của việc bài trí.

Bài trí ban thờ

Trên bàn thờ tổ tiên, ở chính giữa đặt bát hương (tượng trưng cho tinh tú) và trên bát hương có cây trụ để cắm hương vòng (tượng trưng cho trục vũ trụ), hai bát hương khác đặt ở bên trái và bên phải tạo nên tư thế tam tài; ở hai góc ngoài bao giờ cũng có hai cây đèn dầu (hoặc nến) tượng trưng cho mặt trời bên trái và mặt trăng ở bên phải.

Ban thờ Tết Việt ảnh 1
Việc bày mâm ngũ quả xuất phát từ lý thuyết về ngũ hành: thuỷ - hỏa - mộc - kim - thổ (Ảnh minh họa)

Lễ vật dâng cúng thường bao gồm vài bộ quần áo, giấy tiền vàng mã cho các cụ, một vài cái chung (ly nhỏ, thấp) và một bình trà; đĩa hoa quả lớn đặt ở trung tâm bàn thờ, một bình hoa lớn và một bình rượu ngon. Xung quanh, ta có bày thêm bánh mứt cho cân đối và đẹp mắt.

Những ngày Tết trên ban thờ nhất thiết phải có hoa tươi, có thể là hoa Cúc, hoa Huệ, hoa Lay-ơn (hay còn gọi là hoa Dơn), hoa Mai, hoa Đào.... ngoài ra còn có hoa làm bằng giấy bạc, giấy vàng ánh kim (một bạc, một vàng biểu tượng cho một âm một dương, âm dương giao hòa) để có thể dùng được lâu.

Khoảng sáng ba mươi Tết, việc bày biện bàn thờ Tết phải được hoàn tất. Tuỳ theo điều kiện kinh tế hay văn hóa từng miền mà trên bàn thờ có thêm cặp dưa hấu xanh, gói thuốc lá, cặp bánh chưng hay bánh tét... Việc thắp sáng cho bàn thờ ngày Tết cũng được bắt đầu từ ngày ba mươi.

Ý nghĩa của mâm ngũ quả

Việc bày mâm ngũ quả xuất phát từ lý thuyết về ngũ hành: thuỷ - hỏa - mộc - kim - thổ những yếu tố tạo nên vũ trụ và sự vận hành của nó. Thông thường ngũ quả gồm 5 loại quả có các màu khác nhau như chuối xanh, bưởi vàng, hồng đỏ, lê trắng, quýt da cam tượng trưng cho mong ước: Phú (giàu có) - quý (sang trọng) - thọ (sống lâu) - khang (khỏe mạnh) - ninh (bình yên).

Ban thờ Tết Việt ảnh 2
Mâm ngũ quả trong bức tranh dân gian

Mỗi một miền lại có một quan niệm riêng về ý nghĩa mâm ngũ quả. Người Nam bộ có cách đọc chại âm hay đơn tiết hóa một số từ, ví dụ chỉ tên trái mãng cầu thì gọi đơn tiết hóa là Cầu (mãng cầu: thoả mãn trong sự cầu xin) - Sung (sung: chỉ sự sung túc, sung mãn) - Vừa (đọc chệch âm là dừa: quả dừa) - Đủ (đơn tiết hóa của đu đủ và xài (là cách đọc chệch của âm xoài). Trong khi đó, người miền Bắc hướng đến ý nghĩa biểu trưng nhiều hơn, quả phật thủ hay nải chuối như bàn tay che chở của đức phật cho tất cả mọi người; quả bưởi, dưa hấu thể hiện cho sự đầy đặn, trọn vẹn căng đầy sức sống; màu sắc thắm tươi của quýt, hồng tượng trưng cho sự may mắn, phồn thịnh cát tường.

Ngày nay, mâm quả trên bàn thờ tết người Việt phong phú hơn về chủng loại bởi sự góp mặt của những hoa quả ngoại nhập. Với tính dung hợp trong văn hóa, người Việt Nam luôn có thể tìm thấy tất cả những yếu tố thích hợp, có giá trị ý nghĩa đối với đời sống tâm linh của dân tộc mình.

Cuối cùng, những sản vật đẹp mắt nhất, tinh tuý nhất, được dâng bày với những tình cảm hiếu kính, trang trọng và thiết thân nhất. Bàn thờ tết không chỉ là nơi mà mọi người bày tỏ tình cảm gia đình, huyết thống mà đó còn là nơi chúng ta gửi gắm những lời chúc may mắn và một năm mới an khang, thịnh vượng hơn.

PV (Tổng hợp)

Tin cùng chuyên mục