Bài 2: Trước những cơ hội lớn

  • 02/02/2010 07:39
  • 0 bình luận
  • Tiến Hưng
(ANTĐ) - Chỉ khi có dịch bệnh và ốm đau nặng, các dân tộc ở Tây Nguyên mới tìm đến các cơ sở y tế Nhà nước, dù từ trước đến nay việc khám chữa bệnh của họ vẫn gần như được miễn phí. Mới đây, khi Luật BHYT quy định người nghèo, người dân tộc thiểu số phải cùng chi trả 5% chi phí khám chữa bệnh thì các trạm y tế ở những huyện miền núi tỉnh Kon Tum, Gia Lai càng vắng vẻ hơn. Và bức tranh toàn cảnh về y tế Tây  Nguyên đang đứng trước những cơ hội lớn.

Y tế Tây Nguyên - khó nhưng có thể làm được:

Bài 2: Trước những cơ hội lớn

(ANTĐ) - Chỉ khi có dịch bệnh và ốm đau nặng, các dân tộc ở Tây Nguyên mới tìm đến các cơ sở y tế Nhà nước, dù từ trước đến nay việc khám chữa bệnh của họ vẫn gần như được miễn phí. Mới đây, khi Luật BHYT quy định người nghèo, người dân tộc thiểu số phải cùng chi trả 5% chi phí khám chữa bệnh thì các trạm y tế ở những huyện miền núi tỉnh Kon Tum, Gia Lai càng vắng vẻ hơn. Và bức tranh toàn cảnh về y tế Tây  Nguyên đang đứng trước những cơ hội lớn.

>>> Bài 1: Nơi bệnh phong và sốt rét song hành

Bài 2: Trước những cơ hội lớn ảnh 1
Từ khi thực hiện Luật BHYT mới, thi thoảng lắm mới có bệnh nhân đến phòng khám Ngọc Wang

Cúng Giàng rồi mới điều trị

Tại BV huyện Đức Cơ (tỉnh Gia Lai), số bệnh nhân đến khám mỗi năm một đông hơn khiến các khoa rơi vào tình trạng quá tải. Một phần do cơ sở hạ tầng của BV chật chội, xuống cấp, song nó cũng nói lên ý thức phòng bệnh của người dân nơi đây đã được cải thiện nhiều. Thế nhưng cũng ở huyện vùng biên này, vẫn còn phổ biến tình trạng cúng bái, tự điều trị bệnh bằng các loại lá rừng chứ nhất quyết không chịu đến cơ sở y tế.

Chúng tôi gặp bệnh nhân Rơ Lom Lét, 72 tuổi (ở làng Bua IA Phôn, huyện Đức Cơ) đang nằm hồi sức sau mổ viêm ruột thừa tại BV huyện. Do nhập viện quá muộn nên ruột thừa của ông Lét đã bị nhiễm trùng, nhiễm độc nặng, dẫn tới hoại tử và suýt tử vong. Bác sĩ Hà Ngọc Hải, Khoa Ngoại - BV huyện Đức Cơ cho biết, cụ Lét là trường hợp điển hình của tình trạng chữa bệnh bằng… cúng bái. Những người này khi bị bệnh thường tổ chức lễ cúng Giàng linh đình. Thậm chí có nhiều người khi nhập viện được chẩn đoán viêm ruột thừa nặng cần phẫu thuật gấp vẫn cố xin trì hoãn với lý do “đợi tôi về cúng xin ý kiến của Giàng đã, nếu Giàng đồng ý thì tôi quay lại mổ”.

Trong bức tranh toàn cảnh về nền y tế ở các tỉnh Tây Nguyên còn nhiều khó khăn, yếu kém và niềm tin của người dân vào hệ thống khám chữa bệnh cơ sở chưa cao, đề án 1816 của Bộ Y tế thực sự đem lại một cơ hội lớn để từng bước tạo sự thay đổi nơi đây. Vấn đề đặt ra chỉ là việc nghiên cứu sao cho những kỹ thuật được hỗ trợ thật sự cần thiết, xác thực với tình hình từng địa phương.

Dù cách TP Pleiku chỉ chừng hơn 50km, song khí hậu ở Đức Cơ quanh năm đặc quánh ngột ngạt, khó chịu. Cán bộ lên công tác tại đây được  hỗ trợ 70% phí độc hại. Nhiều người tin rằng, chính vì sống quen ở vùng  khí độc như vậy nên còn một bộ phận khá đông người dân bản địa còn mê tín, bài trừ sự can thiệp của y tế. Bác sĩ Nguyễn Văn Đang - Giám đốc BV Đa khoa Đức Cơ cho biết, toàn huyện có khoảng 59.000 dân và 49% trong số đó là người dân tộc thiểu số. Những năm gần đây, do khâu tuyên truyền được đẩy mạnh nên ý thức phòng bệnh của người dân đã được cải thiện đáng kể, song vẫn còn một số  người nhận thức chưa đúng về vai trò của y tế, tin vào cúng bái hơn điều trị.

Và những chuyện bi hài khác

Nằm trọn phía Tây Trường Sơn giữa những vòng núi, Kon Tum là nơi duy nhất cả nước có những dòng sông chảy xuôi mà nhìn vào cứ ngỡ là đang chảy ngược. Đang là mùa khô, khi 2 nhánh của dòng Sê San hùng vĩ là Đăk PôKô và Đăk Bla cùng hệ thống sông suối nhỏ trên địa bàn đều cạn nước, tạo điều kiện thuận lợi cho việc đi lại của bà con dân tộc vốn thích sinh sống tại các vùng sâu, bên các dòng sông suối.

Thế nhưng khi chúng tôi có mặt (21-1), trạm xá và phòng khám đa khoa khu vực Ngọc Wang, huyện Đắk Hà (nơi khám chữa bệnh cho bà con ở 3 xã: Ngọc Wang, Ngọc Réo, Đắk Mar) vắng tanh. Phòng khám khu vực Ngọc Wang có cơ sở hạ tầng to đẹp chẳng khác gì một trung tâm y tế lớn dưới xuôi, nhưng trang thiết bị y tế rất thiếu thốn, còn phòng bệnh thì trở thành nơi nghỉ dưỡng của chính những nhân viên y tế.

Tại đây, chúng tôi được nghe những câu chuyện bi hài và đầy thương cảm về việc khám chữa bệnh của bà con dân tộc (đa phần là dân tộc Ba Na). “Với người dân tộc, bình thường việc vận động họ đến bệnh xá, trạm y tế khám khi ốm đau đã khó, vào mùa khô như thời điểm này càng khó khăn hơn vì bà con bận rủ nhau đi làm rẫy. Thế nhưng đến mùa mưa, khi các dòng sông, dòng suối đều dâng nước cuồn cuộn, khi những con đường đất trở nên lầy lội và hoa cúc trắng thôi không mọc dại bên đường thì họ lại rủ nhau vào viện.

Rất nhiều trường hợp cả nhà kéo nhau đến viện, thậm chí dù được chẩn đoán là khỏe mạnh nhưng họ vẫn khăng khăng là có bệnh và “đòi” nằm viện để… mỗi ngày được ăn, được nhận thuốc miễn phí” - Đó là những tâm sự rất thật của những người làm công tác y tế lâu năm tại trạm xá cũng như phòng khám đa khoa khu vực Ngọc Wang.

Bác sĩ Lê Quý Phương, cán bộ tăng cường từ BV huyện Đắk Hà cho biết: “Sáng nay, chúng tôi vừa phải cử 2 cán bộ y tế đến tận Đắk Mar để đỡ đẻ cho một sản phụ người dân tộc, sau khi người của gia đình sản phụ này đến phòng khám cầu cứu. Phòng khám cũng cấp tiền mua đường sữa để cán bộ y tế đến đỡ đẻ tặng quà cho gia đình người bệnh. Đó là những trường hợp hết sức phổ biến ở nơi đây, không chỉ bởi nhiều bà con dân tộc có phong tục không sinh đẻ nơi công cộng mà còn vì họ ngại mất tiền chi phí khi đến phòng khám. Đã có trường hợp chồng đèo vợ bằng xe máy đến phòng khám đẻ sau đó nằng nặc đòi bác sĩ thanh toán tiền xăng đi đường…”.

Đặc biệt, kể từ khi Luật BHYT mới quy định các nhóm đối tượng người nghèo, người dân tộc thiểu số phải cùng chi trả 5% chi phí khám chữa bệnh thì người dân gần như không chịu đến trạm xá, phòng khám điều trị nữa. Theo bác sĩ Phương, nhiều bệnh nhân nặng đang điều trị nhưng khi biết phải mất tiền là họ khăn gói trốn viện. Thương tâm hơn, có những người cha, người mẹ bế con đến phòng khám chữa bệnh nhưng khi được thông báo phải nộp tiền thì họ một mực bế con trở về, với lý do “phải mất tiền chữa bệnh thì thà chết còn hơn”.

Về điều này, ông Nguyễn Văn Tý - Phó Giám đốc Sở Y tế kiêm Giám đốc BV Đa khoa tỉnh Kon Tum cho rằng, chính sách cùng chi trả 5% trong khám chữa bệnh là chuyện không thể thực hiện ở Kon Tum nói riêng, Tây Nguyên nói chung và cần thiết phải xem lại. Hiện để vận động được người dân đến các cơ sở khám chữa bệnh, ngành y tế địa phương phải trích ngân sách để duyệt miễn cho người dân khoản 5% cùng chi trả.

Tiến Hưng

Tin cùng chuyên mục