Trẻ con là ai?

0 Nhà văn Nguyễn Việt Hà
ANTD.VN - Trung Thu thì có trăng, có bánh nướng bánh dẻo và đương nhiên phải có trẻ con. Từ rất lâu, cả ở Tây lẫn ở ta, đã rất nhiều người trưởng thành, thậm chí có những cụ da mồi tóc bạc, nồng nhiệt mở vô số diễn đàn để cắt nghĩa xem “trẻ con” là gì. Phần lớn những hội thảo đầy lo lắng trách nhiệm này đều diễn ra rất sâu sắc dưới một slogan “Trẻ em hôm nay, thế giới ngày mai”. 

ảnh 1Trẻ con ở thời đại nào thì cũng là biểu tượng của sự trong sáng, vô tư

Không phải ngẫu nhiên mà Liên hợp quốc có hẳn một ủy ban to đùng, chuyên quan tâm tới bọn nhóc. Vậy mà cho tới hôm nay, bản chất đúng của bọn trẻ là như thế nào thì kha khá nhiều người lớn vẫn liên tục loay hoay tranh cãi.

Đại để như một chuyện mới cách đây ít hôm, vợ của danh thủ bóng đá Wayne Rooney, khi biết chồng mình phải ra tòa vì say rượu lái xe thì có trả lời trên tờ “The Sun” theo kiểu nửa bênh nửa trách: “Anh ta giống như đứa con thứ tư của tôi, một đứa trẻ to xác. Ở nhà, suốt ngày chơi game online và nói dối”. Nên nhớ chị vợ này là người Ăng Lê có văn hóa và đã là mẹ của ba đứa trẻ. Vậy khi đã khẳng định một thuộc tính phổ cập của bọn chúng, đương nhiên là điều khả dĩ tin được.

Đúng là bọn trẻ thì hay ham trò chơi. Hà Nội ngày xưa thời bao cấp chưa có internet thì chúng chơi nhảy dây, bắn bi, đánh đáo, trốn tìm. Còn ngày nay thì khỏi phải nói, các quán game điện tử luôn chật bọn ranh con từ tiểu học đến cuối trung học. Để có lý do ngồi lâu, hiển nhiên chúng sẽ phải nói dối. “Con đi học thêm, con đi đến nhà bạn…”. Có điều đáng yêu là chúng chỉ nói dối quanh, người lớn chỉ cần đôi chút từng trải là sẽ truy ra sự thật. Có lẽ do thế mà ở ta có thành ngữ: “Đi hỏi già, về nhà hỏi trẻ”.

Người đã nhân hậu trưởng thành thì khi đau đớn bắt buộc phải ứng xử với bao nhiêu bạc bẽo của cuộc đời cũng luôn cố giữ cái nhìn chân chất xanh non của mắt trẻ. Họ cầm tiền như trẻ con cầm lá. 

Nhân đây cũng xin nhắc đến một điều khá lạ, trong kho tàng thành ngữ, tục ngữ quý báu của người Việt luôn ngập tràn những câu so sánh giữa người có tuổi và bọn trẻ. Có câu đến giờ vẫn đúng, ví như: “Một già một trẻ bằng nhau”, đại khái xót xa nhắc đám con cháu giờ đã dư dật trưởng thành nên biết cách thể tất thương yêu chia sẻ với bố mẹ già, khi các cụ đã trở nên lóng ngóng, non nớt y như đứa bé chập chững, “Trẻ cậy cha, già cậy con” mà. 

Lại có câu đến giờ bỗng không hợp thời nữa, ví như “miệng quan trôn trẻ”. Bởi “quan” là một chức danh chỉ có ở thời cũ kỹ phong kiến, nếu muốn hiểu đúng nghĩa của câu này thì bắt buộc phải tra từ điển. Và tốt nhất là tra ở những cuốn dành riêng cho đám “trẻ người non dạ”. Nghĩa của nó là “tùy tiện, bất chấp đúng sai, hay tráo trở không đáng tin cậy trong lời nói, miệng lưỡi của bọn có quyền thế trong xã hội cũ”.

(Từ điển thành ngữ học sinh - NXB Giáo dục, tái bản lần thứ ba, trang 424). Người xưa bảo, đọc sách nhưng cũng đừng quá tin theo sách, từ điển bây giờ bị đông người có chữ chê nhiều lắm. Vậy nên cũng phải tham khảo một cách hiểu đương đại của câu này từ những người có chức trách đang bị tòa xử tội tham nhũng trong mấy vụ đại án gần đây. Cứ xem cách họ thanh minh trước công đường về những lỡ lầm họ đã làm thì thấy đa phần bọn họ đều hiểu câu này theo nghĩa trong veo của lứa tuổi mẫu giáo đang ị bô, đại loại là “hồn nhiên và ngây thơ”.

Bởi “hồn nhiên hơn cô tiên” đúng là một đặc sản chỉ có ở bọn nhóc thật. Nương vào phẩm tính tuyệt vời này, bọn trẻ đã hoàn toàn thoát được “tam độc” Tham, Sân, Si mà Đức Phật anh minh đã chỉ ra. Tất nhiên, bọn trẻ cũng tham lam, cũng la hét hờn dỗi, cũng ngốc nghếch kém hiểu biết. “Khôn đâu đến trẻ, khỏe đâu đến già”. Nhưng nhờ sự trong trắng vô tư, ba cái “đại độc” ấy ở chúng chỉ mới ở mức mong manh “nết”, mà không bị tha hóa thành “thói”, thành “tật”.

Và đã tự nhiên là “nết” đất “nết” giời thì luôn làm các mẹ các chị rưng rưng xúc động. Có phải vậy chăng mà các Sở Khanh to đầu thập thành khi lọc lõi lừa tình các quý bà quý cô vẫn thường hay cư xử giống trẻ con. Có tay “siêu” tới mức, vừa ngọt nhạt nói lời yêu vừa nũng nịu cắn móng tay.

Hơn hai ngàn năm trước, đại hiền triết Lão Tử từng viết “Thường đức bất ly, phục quy ư anh nhi” (Chương 28-Đạo đức kinh). Nhiều người lớn tử tế biết cách giữ mình tri túc vẫn hiểu là “theo đức không lìa, nên trở về như trẻ thơ”. Người đã nhân hậu trưởng thành thì khi đau đớn bắt buộc phải ứng xử với bao nhiêu bạc bẽo của cuộc đời cũng luôn cố giữ cái nhìn chân chất xanh non của mắt trẻ.

Họ tung tăng nhưng không bầy đàn. Họ chơi vui nhưng không gây phiền nhiễu ồn ào. Bỡ ngỡ mà sâu sắc, thơ mà không ngây. Ứng mà không chứa. Họ cầm tiền như trẻ con cầm lá. Họ xem quan tước như bọn trẻ xem truyện tranh. Họ làm bất cứ điều gì tinh tế cũng không gượng gạo giả trá. Nhờ vậy mà những lời bi bô ở họ, cùng thời gian bỗng thăng hoa thành đạo lý.

Kinh Thánh của nền văn minh phương Tây cũng khẳng định: “Đừng ngăn cấm trẻ nhỏ đến với ta, vì nước trời là của chúng”. (Mt19,14). Vậy trẻ em là ai. Chỉ biết trong các danh tác hội họa Phục Hưng, hầu hết các thiên thần có cánh đều mang hình hài của bọn trẻ.

bình luận(0 bình luận)

video được quan tâm

Cùng chuyên mục
Top